Και όλα αυτά την ώρα που ο υπουργός υγείας μιλάει για «βιολογική βόμβα», αναφερόμενος στους 250 μετανάστες που κάνουν απεργία πείνας και οι οποίοι ζουν και εργάζονται χρόνια στον «ευλογημένο τόπο μας», που μαζί με εκατοντάδες χιλιάδες άλλους μαζεύουν τις σοδειές μας, χάνουν τη ζωή τους στα εργοτάξια- κάτεργα (π.χ. για το «θαύμα» των Ολυμπιακών αγώνων), προσέχουν τα παιδιά μας για να είμαστε παραγωγικοί αλλά δεν έχουν δικαίωμα να έχουν χαρτιά για να μπορούν να δουλέψουν με ένσημα και μεροκάματο και για να μπορούν να μετακινηθούν σε όποια χώρα θέλουν να πάνε, για να μπορούν να ζουν!

Μνημόνιο Νο 3…η επιστροφή!

Η κυβέρνηση περιφέρεται και σε κάθε ευκαιρία μας διαβεβαιώνει ότι «δεν θα φέρει άλλα μέτρα». Προφανώς! Αφού όλα τα μέτρα από το 2010 μέχρι το 2014 έχουν ήδη νομοθετηθεί μέσω του αρχικού Μνημονίου, με την ψήφισή του τον Μάιο, και μέσω των επόμενων Μνημονίων τα οποία κατά παράβαση της νομιμότητας, του Συντάγματος και της απλής λογικής, γίνονται «αναγκαστικοί νόμοι» με μόνη την υπογραφή του Υπουργού Οικονομικών. Ήδη το ελληνικό κράτος έχει δεσμευτεί ότι μέσα στα επόμενα 3 χρόνια θα μειώσουμε δραστικά τις δαπάνες για υγεία, παιδεία (λες και πριν δίναμε πολλά…), για τον δημόσιο τομέα (με ιδιωτικοποιήσεις και ξεπούλημα), ότι η κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ταμείων δεν μπορεί να ξεπερνά ένα πλαφόν (κι ας καταλήστευε το κράτος τόσα χρόνια τις εισφορές των εργαζόμενων), θα μειώσουμε τους μισθούς και τις συντάξεις, ακόμη και τη δαπάνη για το Ταμείο Ανεργίας –πώς, άραγε, όταν οι άνεργοι αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο; Κι όλα αυτά για να βρεθούμε το 2014 να έχουμε εξοφλήσει; Όχι βέβαια! Γιατί αυτό που μας «υπόσχονται» είναι ότι το 2014 το χρέος της χώρας θα είναι στο 157% του ΑΕΠ (αντί για 120% που ήταν όταν υπογράψαμε το Μνημόνιο). Τι συμβαίνει λοιπόν;

Το «δημόσιο χρέος» είναι σαν το πιθάρι των Δαναΐδων: φέτος περισσότερο από το 50% των δαπανών του ελληνικού δημοσίου θα πάνε σε τόκους (15,8 δις) και τοκοχρεωλύσια (27,625 δις), χώρια η εξόφληση των ίδιων των δανείων (προϋπολογισμός 2011). Για ασφάλιση, πρόνοια και κοινωνική προστασία θα δοθούν συνολικά 14,834 δις ευρώ και για μισθούς-συντάξεις 21,719 δις. Είναι σαφές: από δω και πέρα όλοι θα δουλεύουμε για να εξυπηρετηθούν πρώτα οι δανειστές της χώρας. Πόσο «δικό μας» είναι όμως το χρέος που συνάφθηκε για να ξεπληρωθούν τα Ολυμπιακά έργα, οι μίζες της Siemens, τα Βατοπέδια, οι κακοτεχνίες των μεγάλων έργων, η μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων; Γιατί να χρωστάνε μέχρι και τα εγγόνια μας σε Τράπεζες που δανείζουν το ελληνικό δημόσιο με 5,5% όταν οι ίδιες δανείζονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με 1%; Οι εργαζόμενοι πρέπει να αρνηθούμε να πληρώνουμε αενάως για ένα χρέος που δεν δημιουργήσαμε και να απαλλαγούμε από το Μνημόνιο πριν να είναι πολύ αργά!

Ενιαίο μισθολόγιο

Η εφαρμογή του Ενιαίου μισθολογίου έως τον Ιούνιο, θα σημάνει την δραματική μείωση των μισθών για περίπου το 80% των δημοσίων υπαλλήλων, που αμειβόμαστε με μισθούς που ήδη βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας στην Ε.Ε. (λιγότερα από 1300 ευρώ το μήνα), και την δημιουργία εργαζομένων β΄ διαλογής, των ελάχιστων νεοπροσλαμβανόμενων, που θα αμείβονται ακόμη χαμηλότερα. Στόχος τους είναι η μείωση του μισθολογικού κόστους και η συγκέντρωση «ρευστού» για την αποπληρωμή των ληστρικών δανείων ευρωπαϊκών τραπεζών και ΔΝΤ. Η κυβέρνηση παίζοντας με τις αντοχές μας και προκαλώντας την  νοημοσύνη μας, χρησιμοποιεί ως πρόσχημα για την μείωση των μισθών μας την κατάργηση των επιδομάτων που αναπαρήγαγαν τις ανισότητες. Μόνο που την ευθύνη για την «επιδοματική» πολιτική έχουν οι κυβερνήσεις της ΝΔ- ΠΑΣΟΚ που με την υποταγμένη συνδικαλιστική γραφειοκρατία διαπραγματεύονταν επιδόματα για συγκεκριμένους κλάδους ή κατηγορίες εργαζομένων, με αντάλλαγμα την εξουσία τους και την εργασιακή ειρήνη. Το κατ’ όνομα «ενιαίο μισθολόγιο» όχι μόνο δεν θα εξαλείψει τις μισθολογικές ανισότητες, αλλά θα τις εντείνει. Η πολυσυζητημένη σύνδεση μισθού-παραγωγικότητας, ή αλλιώς η σύνδεση των μισθών με το, κατά την «κομματική αξιολόγηση», παραγόμενο αποτέλεσμα, θα οδηγήσει στην αναπαραγωγή μισθολογικών ανισοτήτων και στην ατομική διαπραγμάτευση. Ο εργαζόμενος θα επιδιώκει να  αυξήσει τον πενιχρό «βασικό» μισθό του κυνηγώντας το «ατομικό bonus». Η υποταγή κι εξάρτηση από την κομματική και διοικητική ιεραρχία θα ενταθεί.

Απέναντι στα σχέδια αυτά  διεκδικούμε:

ü      Ενιαία Συλλογική Σύμβαση στο δημόσιο, που θα υπογράφεται από την ΑΔΕΔΥ και θα ορίζει το ελάχιστο όριο αμοιβών για κάθε δημόσιο υπάλληλο.

ü      Γνήσιες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας των Ομοσπονδιών με δυνατότητα αύξησης πάνω από το όριο της ενιαίας ΣΣΕ του δημοσίου.

ü      1400 ευρώ (καθαρά) ο κατώτερος μισθός!

ü      Καμία περικοπή στο μισθό και τα δικαιώματα των δημοσίων υπαλλήλων και όλων των εργαζόμενων.

ü      Όχι στη σύνδεση του μισθού με την «παραγωγικότητα» και όλες τις προσπάθειες πειθάρχησης των δημοσίων υπαλλήλων.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΜΕ ΜΑΖΙΚΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 23-2-2011 (Προσυγκέντρωση 10:30 στο Μουσείο)

«Το πρώτο βήμα είναι να αλλάξουμε το πλαίσιο διαπραγμάτευσης, πρέπει να αφαιρεθεί από τους οφειλέτες – στο βαθμό που είναι δυνατό – το όπλο της παύσης των πληρωμών. Οι βιομηχανικές δημοκρατίες χρειάζεται επειγόντως να προσφέρουν κάποιο είδος κρατικής βοήθειας έκτακτης ανάγκης προς τα απειλούμενα πιστωτικά ιδρύματα. Αυτό θα μειώσει τόσο την αίσθηση πανικού, όσο και τη δυνατότητα των οφειλετών να εκβιάζουν». (Χένρυ Κίσινγκερ, Newsweek, 24/1/1983)

ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Πριν παρουσιαστούν ορισμένες εκδοχές/ απαντήσεις αναφορικά με την περίπτωση του ελληνικού χρέους ας δούμε πως κατανέμεται αυτό το χρέος της χώρας προς τους δανειστές της. Τα στοιχεία που ακολουθούν αναφέρονται μόνο στο Δημόσιο Χρέος και όχι στο Συνολικό Χρέος το οποίο είναι το άθροισμα του Δημόσιου (δηλαδή το χρέος του κράτους και των οργανισμών που εποπτεύει) και του Ιδιωτικού Χρέους (δηλαδή το χρέος επιχειρήσεων, τραπεζών και νοικοκυριών). Ο επόμενος πίνακας παρουσιάζει την εξέλιξη του δημόσιου χρέους για την περίοδο 1970- 2010.

Πίνακας 2- Δημόσιο χρέος 1970-2010

Πηγή: Προυπολογισμοί 1975-2010, Εκθέσεις του Διοικητή της ΤτΕ 2000-2009 &

Τράπεζα της Ελλάδος, 1984

Παρατηρώντας τον ΠΙΝΑΚΑ 1 μπορούμε να δούμε ότι καταγράφονται ορισμένες κρίσιμες στιγμές της οικονομικής και πολιτικής συγκυρίας του τόπου. Για παράδειγμα, ενώ μέχρι το 1973 η πορεία του δημόσιου χρέους είναι σχετικά «ομαλή» ξαφνικά αυξάνεται (σχεδόν διπλασιάζεται). Πρόκειται για την περίοδο που η πετρελαϊκή κρίση αρχίζει να εισέρχεται στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό κάτι που προκάλεσε ραγδαία άνοδο στις τιμές των καυσίμων και επιδείνωση του εξωτερικού εμπορίου. Ένα δεύτερο στοιχείο, για την ίδια περίοδο, είναι η απότομη άνοδος του εξωτερικού δημόσιου χρέους, αφού το 1973 ήταν 24,365 δις δραχμές την αμέσως επόμενη χρονιά φτάνει σχεδόν τα 130 δις. Την αμέσως επόμενη χρονιά αυξάνεται εντυπωσιακά το εσωτερικό δημόσιο χρέος (δάνεια από ΤτΕ) και η πορεία αυτή συνεχίζεται μέχρι την απαρχή της «οκταετίας ΠΑΣΟΚ» όπου το 1989 δεκαπλασιάζεται. Παρατηρείται ακόμα μια άνοδος στις αρχές της δεκαετίας του 1980 εξαιτίας της χρηματοδότησης των λεγόμενων «προβληματικών» επιχειρήσεων που κρατικοποιήθηκαν.

Παρόλο που από το 1985- 1986 μπαίνουμε σε περίοδο λιτότητας και περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής -ας θυμηθούμε τα Προγράμματα εξυγίανσης του Σημίτη ως υπουργού Οικονομικών, αλλά και το πρόγραμμα λιτότητας της ΝΔ 1990-1993 με το γνωστό 0+0=14%- το συνολικό δημόσιο χρέος το 1993 ξεπερνάει το 110% του ΑΕΠ. Έκτοτε ελάχιστες φορές θα πέσει κάτω από το 100%, παρόλες τις «φιλότιμες» προσπάθειες που κατέβαλαν οι κυβερνήσεις Σημίτη και Καραμανλή. Η αυξητική πορεία του δημόσιου χρέους δεν οφείλεται μόνο στην εκάστοτε οικονομική συγκυρία σε διεθνές επίπεδο, αλλά έχει άμεση σχέση με την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και φυσικά με την συνεχή επιδείνωση του Ελλείμματος του Εμπορικού Ισοζυγίου της χώρας[1].

Η ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΗ ΠΤΩΧΕΥΣΗ

«Η δουλειά μας είναι να βγάζουμε λεφτά, όχι να σκεφτόμαστε τι θα συμβεί στους Έλληνες πολίτες. Δεν υπάρχει εξ άλλου νόμος που να απαγορεύει να εκμεταλλευτείς τον μαλάκα». (Αμίτ Σαρκάρ, Επικεφαλής του Αμερικανικού επενδυτικού κεφαλαίου Μarian, Φεβρουάριος 2010)

Υπάρχουν απόψεις που υποστηρίζουν ότι με την είσοδο της χώρας στον μηχανισμό στήριξης ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ έχουμε εισέλθει σε καθεστώς ελεγχόμενης χρεοκοπίας ή πτώχευσης. Μέχρι και πριν το μνημόνιο, το χρέος της χώρας ήταν προς ιδιώτες (π.χ. τράπεζες) οι οποίοι είχαν αγοράσει ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου, χωρίς  καμία απολύτως σύμβαση με το Δημόσιο και με μόνη υποχρέωση για το Ελληνικό Δημόσιο την αποπληρωμή των ομολόγων εντός μιας ορισμένης χρονικής περιόδου (κεφάλαιο και τόκοι). Υπό ομαλές συνθήκες, είναι δυνατόν να υπάρχει οικονομική ευρωστία οπότε πληρώνονται κανονικά τα ομόλογα προς τους δανειστές ενώ σε διαφορετική περίπτωση -όπως συμβαίνει στην περίπτωση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού- υπάρχει πρόβλημα. Οι εναλλακτικές που υπάρχουν είναι κυρίως 2: Η άρνηση πληρωμών και η ελεγχόμενη χρεοκοπία/ πτώχευση.

Στην περίπτωση της ελεγχόμενης χρεοκοπίας τα χρέη της χώρας αντί να μειώνονται αυξάνονται, ενώ παράλληλα αλλάζει η μορφή των δανειστών και η χρεοκοπία γίνεται επαχθέστερη. Ένα  τυπικό παράδειγμα ελεγχόμενης χρεοκοπίας είναι η Ελλάδα και η εφαρμογή του μνημονίου. Με την ελεγχόμενη χρεοκοπία, μεταφέρεται το ελληνικό δημόσιο χρέος από τα χέρια των ιδιωτών δανειστών, τους οποίους θα μπορούσε ευκολότερα να ελέγξει ένα αστικό κράτος[2], στα χέρια του ΔΝΤ, της ΕΚΤ και των επιμέρους χωρών της ΕΕ, ενώ υπογράφεται ταυτόχρονα μια σύμβαση (μνημόνιο) που προβλέπει την μεταβίβαση μεγάλο μέρος κυριαρχικών δικαιωμάτων στους δανειστές. Μάλιστα, στις «τυπικές» περιπτώσεις δανεισμού από το ΔΝΤ, που δεν διαφέρουν από τη συμφωνία που υπέγραψε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ στις αρχές Μαΐου με την τρόικα, οι όροι που συμφωνούνται μεταξύ άλλων είναι[3]:

§         η υποτίμηση του εθνικού νομίσματος ή αν δεν υπάρχει όπως στην περίπτωση της Ελλάδας η εσωτερική υποτίμηση μέσω της μείωση της εγχώριας κατανάλωσης,

§         η εκμετάλλευση των φυσικών, και άλλων, πόρων από πολυεθνικές που το συνοδεύουν[4],

§         διαρθρωτικές αλλαγές όπως είναι η απελευθέρωση αγορών (κυρίως της χρηματοπιστωτικής), οι ιδιωτικοποιήσεις «κοινωφελών» δημοσίων επιχειρήσεων (κυρίως των τραπεζών, της ύδρευσης, του ηλεκτρισμού και της επικοινωνίας – προφανώς λοιπόν των εξαιρετικά κερδοφόρων μονοπωλιακών), ο περιορισμός των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, του πληθωρισμού αλλά και των κοινωνικών δαπανών (υγεία- πρόνοια, εκπαίδευση),

§         πάγωμα των μισθών και κατάργηση των όποιων δικαιωμάτων υπάρχουν,

§         μαζικές απολύσεις ορισμένων «ομάδων» εργαζομένων (π.χ. δημόσιοι υπάλληλοι),

§         δυνατότητα για τους δανειστές της εκχώρησης των δανείων που καλείται να πληρώσει η δανειζόμενη χώρα σε τρίτους.

Οι δανειστές δεν ενδιαφέρονται για την ανάπτυξη της οικονομίας της δανειζόμενης χώρας γι’ αυτό και δεν πρόκειται να ασχοληθούν με τέτοιου είδους «δευτερεύοντα» ζητήματα. Αντίθετα ενδιαφέρονται για τη διασφάλιση της ομαλής αποπληρωμής των δόσεων των δανείων, μέσω της οικονομικής αφαίμαξης ώστε να διαφύγει τον κίνδυνο το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και να πάρουν τα χρήματά τους οι διεθνείς τοκογλύφοι. Από το σενάριο της ελεγχόμενης χρεοκοπίας κερδισμένοι βγαίνουν:

• Η εγχώρια αστική τάξη αφού οι τράπεζες θα γλιτώσουν τις ζημίες από την πιθανή έκθεσή τους στα τοξικά ομόλογα, θα κερδίσουν από τα δάνεια του μνημονίου, ενώ πολλοί επιχειρηματίες θα έχουν τη δυνατότητα να υπογράψουν εξαιρετικά κερδοφόρες συμφωνίες με την ελληνική κυβέρνηση και με το διεθνές κεφάλαιο για την εκμετάλλευση των υπό ιδιωτικοποίηση κρατικών οργανισμών (ΟΣΕ, ΔΕΗ, Λιμάνια, αεροδρόμια κλπ).
• Όλες οι καταθέσεις, αφού διατηρείται η αξία και η ακεραιότητα τους στις τράπεζες αλλά και όλα τα δάνεια που έχουν συναφθεί μεταξύ ιδιωτών και τραπεζών (στεγαστικά, καταναλωτικά κλπ).
• Το οικοδόμημα του ΕΥΡΩ και της ΟΝΕ, αφού ο δανεισμός της Ελλάδας θα πατάει στα «στέρεα» θεμέλια του ελέγχου από το ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ, το οποίο όμως με τη σειρά του θα συνεχίσει να καταστρέφει την όποια ανταγωνιστικότητα της εγχώριας οικονομίας.
• Τα κράτη και οι τράπεζες που μας έχουν δανείσει.

Η ελεγχόμενη πτώχευση/ χρεοκοπία θα είχε νόημα μόνο αν είχαμε μια βιομηχανία που θα ήταν σε ύπνωση και θα προσπαθούσαμε να κερδίσουμε χρόνο για να την ξυπνήσουμε ώστε να κάνουμε άλματα ανταγωνιστικότητας σε σημείο που να μπορούμε να συναγωνιστούμε χώρες όπως η Γερμανία. Υπάρχει περίπτωση για κάτι τέτοιο; ΟΧΙ. Η ελεγχόμενη πτώχευση επιλέγεται για να εξασφαλιστεί χρόνος ώστε να αποφύγουν τις ζημιές οι ντόπιοι και ξένοι τοκογλύφοι και να αποφευχθεί το μεγάλο πολιτικό κόστος από μια άμεση χρεοκοπία που θα μπορούσε να φέρει ακόμα και την κατάρρευση του σημερινού πολιτικού συστήματος[5]. Πάντως, το μόνο σίγουρο είναι ότι συντελείται μία άνευ προηγουμένου καταλήστευση του εισοδήματος των εργαζομένων, προωθούνται ακραία μέτρα όπως περαιτέρω ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, απολύσεις σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα και καταργούνται κατακτήσεις δεκαετιών (π.χ. 13^ος , 14^ος μισθός-σύνταξη, ασφαλιστικά δικαιώματα κλπ).

Ένα δεύτερο σενάριο, συμπληρωματικό στο πρώτο, είναι η επαναδιαπραγμάτευση και η αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους. Στην περίπτωση αυτή καλούνται οι δανειστές να συζητήσουν με τη δανειζόμενη χώρα δευτερεύουσες όψεις και αλλαγές του δανεισμού της, όπως είναι ο χρόνος αποπληρωμής των δανείων, το ύψος του επιτοκίου ακόμα και η περιστολή μέρους του χρέους. Αν για παράδειγμα ένα ομόλογο λήγει σε 6 μήνες μετά από συμφωνία μεταξύ των ενδιαφερόμενων μπορεί να παραταθεί ο χρόνος αποπληρωμής ή να μειωθεί το επιτόκιο δανεισμού[6]. Το κέρδος θα είναι έτσι κι αλλιώς μικρό γιατί το συνολικό κόστος δανεισμού μετατίθεται στο μέλλον για να αποπληρωθεί, και ακόμα κι αν μειωθεί το επιτόκιο με το οποίο δανείστηκε συνοδεύεται, όπως στην προηγούμενη περίπτωση, με εξίσου σκληρούς όρους[7].

ΑΡΝΗΣΗ/ ΣΤΑΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

«Ο δεύτερος λόγος, για τον οποίο αποσύραμε τη στάση πληρωμών από το τραπέζι, έχει να κάνει με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όχι μόνο η ΕΚΤ αγοράζει ομόλογα από την αγορά, αλλά πρέπει να αποφύγουμε και την “μόλυνση” άλλων οικονομιών. Κάτι τέτοιο δεν θα έπληττε μόνο τις ελληνικές τράπεζες.[...]Επομένως, πιστεύω ότι πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι η Ελλάδα δεν θα κηρύξει πτώχευση ή στάση πληρωμών, όχι μόνο για το συμφέρον της Ελλάδας, αλλά και για το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρωζώνης.» (Έλληνας Πρωθυπουργός σε δηλώσεις του στο Καναδικό CBC, 23/6/2010)

Καταρχάς μια βασική παρατήρηση: Το ύψος του ελληνικού δημόσιου χρέους είναι αρκετά μεγάλο για να αποτελεί απειλή όχι για τους έλληνες εργαζόμενους, όπως τα παπαγαλάκια των ΜΜΕ και των τραπεζών σπεύδουν να μας «πληροφορήσουν»,  αλλά για όσους κατέχουν μέρος του δηλαδή για τις τράπεζες, τα επενδυτικά κεφάλαια (hedge funds) κ.α. Η άρνηση αποπληρωμής των τοκογλυφικών δανείων αποτελεί μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία, και στην ουσία την μοναδική λύση, ώστε να προστατευτούν τα εισοδήματα και τα συμφέροντα των εργαζομένων, να αποτραπεί η λεηλασία των όποιων πλουτοπαραγωγικών πόρων διαθέτει μια χώρα και να σταματήσει η αφαίμαξη του παραγόμενου κοινωνικού πλούτου η οποία συντελείται για να καλυφθούν οι δαπάνες που απαιτούνται για την αποπληρωμή των δανείων. Η διαγραφή του χρέους θα αποτινάξει από τις πλάτες του ελληνικού Δημοσίου ένα ασήκωτο φορτίο. Αρκεί να αναφέρουμε πως οι πληρωμές για τόκους ύψους 12,3 δις € είναι διπλάσιες από τις πληρωμές για συντάξεις 6,4 δις, ενώ τα χρεολύσια ύψους περίπου 30 δις € ξεπερνούν τις δαπάνες για την μισθοδοσία του προσωπικού στο δημόσιο που φτάνουν τα 26,5 δις €[8].

Άρα, το πρώτο πράγμα που θα έπρεπε να κάνει μία χώρα σαν την Ελλάδα, είναι να καταγγείλει ως απαράδεκτο και ειδεχθές/ μισητό (odious) το χρέος της και να αρνηθεί να καταβάλει τα χρήματα που απαιτούνται για την πληρωμή των δανείων και των τοκοχρεολυσίων[9]. Με την άρνηση πληρωμών η χώρα δεν θα πτωχεύσει, αντίθετα η άρνηση πληρωμών γίνεται για να μην πτωχεύσει και παραδώσει τα πάντα στους δανειστές της[10]. Ποιο είναι όμως το άμεσο οικονομικό όφελος από μία τέτοια κίνηση? Θα σταματήσει η οικονομική αιμορραγία αφού η χώρα θα γλιτώσει την καταβολή 30 δις €/έτος για χρεολύσια και συνολικά 80 δις €/έτος που είναι «αναγκασμένη» να πληρώνει για την εξυπηρέτηση του χρέους της[11].

Όμως η άρνηση πληρωμών από μόνη της δεν αρκεί. Πρέπει να συνοδευτεί και από μία σειρά από κινήσεις, με πρώτη και καλύτερη την εθνικοποίηση του τραπεζικού συστήματος καθώς και όλων των επιχειρήσεων στρατηγικού χαρακτήρα (ΔΕΗ, ΟΤΕ κλπ), γιατί αυτοί που θα έχουν πρόβλημα είναι οι δανειστές μας, εγχώριοι και ξένοι, και φυσικά οι Ευρωπαίοι εταίροι μας. Άρα στην περίπτωση της άρνησης πληρωμών του χρέους αυτοί που πρώτοι θα βιώσουν τις «συνέπειες» από μία τέτοια κίνηση δεν είναι οι εργαζόμενοι αλλά οι κάτοχοι των ελληνικών ομολόγων, δηλαδή οι τράπεζες και κάθε άλλος δανειστής. Γιατί? Οι κάτοχοι ελληνικών ομολόγων γνωρίζουν ότι πολύ δύσκολα θα πάρουν πίσω τα χρήματά τους, αλλά για να το νιώσουν καλύτερα στο πετσί τους, θα πρέπει να χάσουν περισσότερα κεφάλαια για την απορρόφηση των ζημιών από όσα ήδη έχουν. Ως εκ τούτου, σκοπός τους είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη καθυστέρηση της αναγνώρισης της αδυναμίας αποπληρωμής από την Ελλάδα του ληστρικού χρέους, ώστε να μπορέσουν να περιορίσουν τη «χασούρα».

Αφού ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού χρέους κατέχεται από ευρωπαϊκές τράπεζες, που απλά δεν έχουν αρκετό κεφάλαιο για να απορροφήσουν τις ζημίες του ελληνικού χρέους, ο φόβος τους είναι κάτι παραπάνω από υπαρκτός, ειδικά αν η Ελλάδα συνοδεύεται σε μία τέτοια κίνηση από την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία κλπ. Ο επόμενος πίνακας δείχνει την χώρα προέλευσης των δανειστών μας, αποδεικνύοντας ότι οι «κάτοχοι» του ελληνικού χρέους είναι κυρίως Ευρωπαϊκές χώρες. Ίσως αυτός ο πίνακας να απαντάει και στο ερώτημα αναφορικά με το ποιοι είναι οι λεγόμενοι «κερδοσκόποι».

ΠΙΝΑΚΑΣ 3- Προέλευση κατόχων ελληνικών ομολόγων

Πηγή: Αναφορά τρίτου τετραμήνου 2009 της Διεθνούς Τράπεζας Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Μετά την άρνηση πληρωμών του χρέους και την εθνικοποίηση του τραπεζικού συστήματος η Ελλάδα, εσπευσμένα, θα πρέπει να αποχωρήσει από την ΕΕ και την Ευρωζώνη και να εκδώσει εθνικό νόμισμα γιατί με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνονται τα εξής πλεονεκτήματα για την χώρα:

ü      Επανακτάται ο έλεγχος της εθνικής οικονομίας και δίνεται η δυνατότητα στο κράτος να ασκήσει νομισματική πολιτική,

ü      Μπορεί να τυπώσει δικό του νόμισμα και να το υποτιμήσει αν χρειαστεί[12],

ü      Ελέγχει την ροή των κεφαλαίων των τραπεζών και των μεγάλων επιχειρήσεων που θα επιχειρήσουν να φύγουν από την χώρα με δεδομένη την απειλή του κρατικού ελέγχου,

ü      Περιορίζει ευκολότερα τα ελλείμματα και τις δανειακές του ανάγκες[13].

ü      Μπορεί να προχωρήσει σε αναδιανομή του εισοδήματος υπέρ των εργαζομένων, να ακυρώσει τα μέτρα λιτότητας και να ασκήσει κοινωνική πολιτική χωρίς την επίκληση δεσμευτικών συμφωνιών για τήρηση και εφαρμογή του μνημονίου, του προγράμματος σταθερότητας και ανάπτυξης κλπ

Θα πρέπει, ακόμα, να γίνει κατανοητό ότι είναι τελείως διαφορετικό πράγμα η άρνηση-παύση πληρωμών, που σκοπίμως μπερδεύεται με την επαναδιαπραγμάτευση και με την αναδιάρθρωση του ύψους του δημοσίου χρέους που πρόκειται να γίνει από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, γιατί τα αποτελέσματα θα είναι ακόμα χειρότερα από ότι βιώνουμε σήμερα. Τα πλεονεκτήματα που αναφέραμε θα χαθούν αν δεν υπάρξει ισχυρή βούληση που θα οδηγήσει στην άμεση εφαρμογή τους. Ακόμα και αν όσα περιγράφηκαν προηγουμένως έχουν σοβαρές πιθανότητες να υλοποιηθούν δεν αρκούν αν δεν απαντηθούν δύο βασικά ερωτήματα:

1)      Ποιος ή ποια κυβέρνηση θα κάνει όλες τις απαιτούμενες κινήσεις και διαπραγματεύσεις? Ποια κυβέρνηση έχει το σθένος να πάρει τα «μέτρα» στους τραπεζίτες και στους υποτιθέμενους κερδοσκόπους?

2)      Από μόνη της αρκεί η άρνηση πληρωμών και η διαγραφή του χρέους?

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

«Αντιµέτωποι µε κοινοβούλια που ελέγχονταν από τους αριστοκράτες, οι µεταρρυθµιστές του 19ου αιώνα τα έθεσαν υπό τον έλεγχο της δηµοκρατίας. Σήµερα, τα κοινοβούλια επιβεβαιώνουν τη παλινόρθωση της αριστοκρατίας του χρήµατος, νοµοθετώντας για λογαριασµό της. Και οι υπήκοοι παρατηρούν το ρολόι της Ιστορίας να επιστρέφει στον καιρό της δουλείας, περιµένοντας µε βουβή οργή έναν Σπάρτακο» (Ρούσσος Βρανάς, ΤΑ ΝΕΑ, 25/6/2010)

Προφανώς κανένας σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί να ελπίζει από την κυβέρνηση Παπανδρέου ή μια μελλοντική με πρωθυπουργό τον Σαμαρά ή όποιον άλλο να προχωρήσει στην μονομερή άρνηση πληρωμής του χρέους. Ωστόσο, τα όσα περιγράψαμε παραπάνω είναι κενά περιεχομένου και μοιάζουν αρκετά οικονομίστικα και τεχνικά αν η υλοποίησή τους δεν συνοδευτεί από την παρουσία του «πολιτικού στοιχείου» και την ανάδειξη του λαϊκού παράγοντα. Χρειάζεται να συνοδευτούν με μια πολιτική πρόταση που θα προτείνει (και θα επιβάλει) ένα άλλο αναπτυξιακό υπόδειγμα, ένα διαφορετικό τρόπο παραγωγής που θα θέτει ταυτόχρονα την αλλαγή των κυρίαρχων εκμεταλλευτικών σχέσεων και τον επαναστατικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Είναι αναγκαία η οικοδόμηση κινημάτων και αντιστάσεων που θα λειτουργήσουν λυτρωτικά για τους εργαζόμενους και για όσους πλήττονται από την στυγνή εκμετάλλευση/ λιτότητα η οποία επιβλήθηκε από το πολιτικό προσωπικό της εγχώριας αστικής τάξης σε συνεργασία με το ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ.

Για την αριστερά το πεδίο της τωρινής καπιταλιστικής κρίσης είναι προνομιακό φτάνει να αφουγκραστεί τις ανάγκες της εργατικής τάξης και να τις μετουσιώσει σε πολιτικά επιχειρήματα, πολιτικά προγράμματα κλπ. Την ώρα που όλα τα νεοφιλελεύθερα, νεοκευνσιανά, Κευνσιανά ή μονεταριστικά μοντέλα διαχείρισης και κοινωνικής αναπαραγωγής αμφισβητούνται από τους «ειδήμονες» που τα δημιούργησαν και αποτυγχάνουν να ξεπεράσουν τις κρίσεις που εμφανίστηκαν, δημιουργώντας κι άλλες, η μόνη πειστική απάντηση πρέπει να προέλθει από την αντικαπιταλιστική αριστερά. Την αντικαπιταλιστική αριστερά που δεν θα κάνει «θετικές προτάσεις» προς το σύστημα και δεν θα προτείνει έναν ελαφρώς αριστερό «κυβερνητισμό» τύπου ΣΥΡΙΖΑ[14], ούτε θα περιμένει πότε η λαϊκή δυσαρέσκεια θα μετουσιωθεί σε ικανοποιητικό ποσοστό στις εκλογές και θα περιχαρακώνεται γύρω από την δικιά του, «σωστή γραμμή» όπως κάνει το ΚΚΕ.

Χρειάζεται μια αντικαπιταλιστική αριστερά που θα καταλάβει, επιτέλους, ότι αποτελεί τον κύριο παράγοντα που αλλάζει τους δυσμενείς συσχετισμούς δύναμης για τους εργαζόμενους και επαναφέρει στο προσκήνιο την ταξική αντιπαράθεση. Όσοι αντιστρατεύονται τους μονόδρομους της ΕΕ-ΟΝΕ και του ΔΝΤ, όλοι όσοι αντιπαλεύουν την καταλήστευση του πλούτου που έχει παραχθεί από τους εργαζόμενους και έχει καρπωθεί από τους καπιταλιστές καλούνται να συμβάλλουν με τις δυνάμεις τους στην ανατροπή τους. Όπως λέει και μια κινέζικη παροιμία: «Μόνο όταν όλοι συνεισφέρουν την ξυλεία τους μπορούν να ανάψουν μια δυνατή φωτιά».

Αν τους έχει μείνει ίχνος τσίπας πάνω τους οφείλουν, πριν παραιτηθούν, να προχωρήσουν άμεσα στις εξής κινήσεις:

• ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ  ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ- ΕΕ-ΔΝΤ-ΕΚΤ ΚΑΙ ΠΛΗΡΗΣ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ Ο.Ν.Ε.-Ε.Ε.
• ΣΤΑΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ-ΔΙΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ
• ΕΘΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (ΔΕΗ, ΟΤΕ κλπ)
• ΑΜΕΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΛΕΓΧΩΝ ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ
• ΡΙΖΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
• ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΣΕ ΜΙΣΘΟΥΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ-ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ

1. Πρόσφατες Εξελίξεις

ΑΕΠ 2009: -2%

Δημοσιονομικό Έλλειμμα 2009: 13,6%

Δημόσιο Χρέος 2009: 115%

Έλλειμμα Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών 2009: -11%

Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση: 83%

Δαπάνες για τοκοχρεολύσια εξωτερικού χρέους: Πάνω από 5% του ΑΕΠ

ΑΕΠ 2010: -4% (Πρόβλεψη)

ΑΕΠ 2011: -2,5% (Πρόβλεψη)

1. Οικονομικές Πολιτικές- Δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Κυβέρνηση

ü      Μείωση Δημ. Ελλείμματος 11% μέχρι το 2013

ü      Μείωση Δημ. Ελλείμματος κάτω από το 3% το 2014

ü      Δημιουργία Πρωτογενών Πλεονασμάτων τουλάχιστον 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2020

ü      Μειώσεις στις συντάξεις το 2010: η απάλειψη της 13ης και της 14ης σύνταξης αντισταθμίζεται για όσους λαμβάνουν λιγότερο από €2500 μηνιαίως με την υιοθέτηση ενός νέου ενιαίου επιδόματος €800 ετησίως. Η μείωση βαραίνει περισσότερο όσους λαμβάνουν υψηλότερες συντάξεις.

ü      Μειώσεις στους μισθούς το 2010: Η πληρωμή του 13ου και 14ου μισθού θα απαλειφθεί για όλους τους εργαζομένους. Για την προστασία των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων, για όσους λαμβάνουν λιγότερο από €3000 μηνιαίως θα υιοθετηθεί ένα ενιαίο επίδομα €1000 ετησίως ανά εργαζόμενο το οποίο θα χρηματοδοτηθεί μέσω μείωσης επιδομάτων για τους υψηλόμισθους.

ü      Συνολικά μέτρα 2010-2014: 30.000 εκατ. €, 13% του ΑΕΠ. Πιο αναλυτικά:

Πίνακας 1- Μέτρα αύξησης εσόδων που προβλέπονται στο Μνημόνιο για το 2010

Πίνακας 2- Μέτρα αύξησης εσόδων που προβλέπονται στο Μνημόνιο για το 2011

Πίνακας 3- Μέτρα αύξησης εσόδων που προβλέπονται στο Μνημόνιο για το 2012

Πίνακας 4- Μέτρα αύξησης εσόδων που προβλέπονται στο Μνημόνιο για το 2013

Πίνακας 5- Μέτρα αύξησης εσόδων που προβλέπονται στο Μνημόνιο για το 2014

1. Διαρθρωτικές Αλλαγές- Μεταρρυθμίσεις[1]

ü      Στη δημόσια διοίκηση:

• Απλοποίηση συστήματος πληρωμών των δημοσίων υπαλλήλων
• Ολοκλήρωση συστήματος κρατικών προμηθειών για όλους τους κλάδους και για όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης- εισαγωγή συστημάτων ηλεκτρονικών δημοπρασιών (e- auctioning systems)
• Υποχρέωση δημοσίευσης στο διαδίκτυο όλων των αποφάσεων για δαπάνες της κυβέρνησης
• ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ
• Ανάθεση αναθεώρησης από ανεξάρτητο εξωτερικό φορέα της οργάνωσης και της λειτουργίας της κεντρικής διοίκησης
• Εξορθολογισμός της χρήσης πόρων, της οργάνωσης της δημόσιας διοίκησης και της αποδοτικότητας των κοινωνικών προγραμμάτων
• Καλύτερη νομοθέτηση- εφαρμογή μέτρων για την μείωση 20% του διοικητικού βάρους με βάση τα δεδομένα του 2008

ü      Στην αγορά εργασίας και μισθοί:

• Αναθεώρηση των μισθών στον ιδιωτικό τομέα και των συμβατικών ρυθμίσεων
• Παράταση περιόδου μαθητείας για νέες θέσεις εργασίας στο ένα έτος
• Μείωση αποζημιώσεων για όλους τους εργαζόμενους (blue and white collar workers)
• Αύξηση του ελάχιστου κατωφλίου (threshold) για την ενεργοποίηση όρων ομαδικών απολύσεων, ειδικά για τις μεγάλες επιχειρήσεις
• Διασφάλιση ότι οι κατώτατοι μισθοί θα μείνουν αμετάβλητοι σε ονομαστική αξία για 3 χρόνια
• Διευκόλυνση της χρήσης συμβάσεων προσωρινής και μερικής απασχόλησης
• Αναθεώρηση του συστήματος διαπραγματεύσεων των μισθών στον ιδιωτικό τομέα για τη συγκράτηση των μισθών- Τοπικά σύμφωνα απασχόλησης
• Εφαρμογή μεταβλητών απολαβών ώστε να αντικατοπτρίζουν την παραγωγικότητα σε επίπεδο επιχείρησης
• Τροποποίηση συστήματος διαιτησίας
• Αύξηση της ευελιξίας στο ωράριο εργασίας- μείωση υπερωριακών αμοιβών
• Καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας
• Αναθεώρηση στο δίχτυ κοινωνικής προστασίας

ü      Συντάξεις- ασφαλιστικό

• Υιοθέτηση αναλογικού συστήματος για όλους τους νυν και μελλοντικούς εργαζόμενους
• Μέχρι το Δεκέμβριο του 2015, συνταξιοδότηση στην ηλικία των 65 ετών για όλους (και για όσους έχουν ασφαλιστεί πριν την 1-1-1993)
• Αύξηση ορίου συνταξιοδότησης των γυναικών που υπηρετούν στο δημόσιο στα 65 χρόνια μέχρι το 2013
• Ενίσχυση της σύνδεσης των εισφορών με τα επιδόματα
• Υπολογισμός των συντάξεων στο σύνολο του εργασιακού βίου
• Μέση ετήσια λογιστική μεταφορά ύψους 1,2
• Τιμαριθμοποίηση των συντάξεων
• Αυτόματος μηχανισμός προσαρμογής έτους συνταξιοδότησης- αύξησης προσδοκώμενης διάρκειας ζωής κατά το έτος συνταξιοδότησης
• Αυξημένη ελάχιστη περίοδο εισφορών από 37 στα 40 χρόνια μέχρι το 2015
• Περιορισμένη χρήση πρόωρης συνταξιοδότησης στα 60 έτη από 1-1-2011, συμπεριλαμβανομένων των εργαζόμενων σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα και όσων έχουν 40 χρόνια εισφορών
• Μείωση 6%/ετος για όσους θα συνταξιοδοτούνται μεταξύ των 60-65 ετών με λιγότερα από 40 χρόνια εισφορών
• Καμία ειδική μεταχείριση για όσους έχουν ασφαλιστεί προ της 1-1-1993
• Περικοπές στη λίστα των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων (σε όχι περισσότερα από 10% του συνόλου)
• Ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη για όλους πάνω από 65 χρονών
• Μείωση των συνταξιοδοτικών ταμείων σε 3

ü      Υγεία

• Ολοκλήρωση μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της διαχείρισης και του συστήματος προμηθειών
• Εφαρμογή λογιστικού συστήματος διπλής εγγραφής- δημοσίευση λογιστικών ελέγχων

ü      Επιχειρηματικό Περιβάλλον

• Διευκόλυνση στην ίδρυση εταιριών- πλήρης λειτουργία του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ)
• Απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών για την αδειοδότηση επιχειρήσεων
• Αλλαγή νομοθεσίας- άμβλυνση των φορολογικών εμποδίων για συγχωνεύσεις και εξαγορές
• Εφαρμογή Κοινοτικής οδηγίας για τις υπηρεσίες
• Απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων: Δικηγορικό, Φαρμακοποιού, Συμβολαιογράφου, Αρχιτέκτονα, Μηχανικού, Ορκωτών Λογιστών
• Αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων εργαζομένων που προέρχονται από τρίτες χώρες
• Απελευθέρωση των οδικών εμπορευματικών μεταφορών, κατάργηση των ελάχιστων καθορισμένων τιμών
• Εφαρμογή πλαισίου πολιτικής ανταγωνισμού, ιεράρχηση των σημαντικών υποθέσεων-θωράκιση της ανεξαρτησίας των μελών της Επιτροπής Ανταγωνισμού
• Εξυγίανση του κλάδου των σιδηροδρόμων με στόχο την κερδοφορία του επιχειρησιακού σκέλους, αναδιάρθρωση της εταιρίας χαρτοφυλακίου, πώληση ακίνητης περιουσίας/ γης και άλλων περιουσιακών στοιχείων
• Απελευθέρωση της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και εξορθολογισμός των τιμολογίων για τους καταναλωτές
• Διαχωρισμός δραστηριοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου
• Ενίσχυση ανεξαρτησίας και αρμοδιοτήτων της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας

ü      Προώθηση επενδύσεων & Εξαγωγών

• Διευκόλυνση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων και επενδύσεων καινοτομίας σε στρατηγικούς κλάδους (πράσινες βιομηχανίες, τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών
• Μέτρα για την διευκόλυνση των ΣΔΙΤ
• Επιτάχυνση μεγάλων σχεδίων Άμεσων Ξένων Επενδύσεων
• Ενίσχυση της πολιτικής προώθησης των εξαγωγών
• Προώθηση δράσεων Ε&Α
• Δημιουργία Γνωμοδοτικού Συμβουλίου με στόχο να εξετάσει την προώθηση της καινοτομίας, την ενίσχυση των δεσμών της δημόσιας έρευνας και της ελληνικής βιομηχανίας και την ανάπτυξη περιφερειακών βιομηχανικών σχηματισμών συνεργασίας (clusters)

ü      Διαρθρωτικά ταμεία και Ταμείο Συνοχής

• Εφαρμογή μέτρων για την επίτευξη των δεσμευτικών στόχων για απαιτούμενες πληρωμές από τα διαρθρωτικά ταμεία, το ταμείο συνοχής και για την υποβολή μεγάλων σχεδίων
• Σύσταση Ομάδας δράσης σε συνεργασία με την Ε. Επιτροπή για την ανάπτυξη σχεδίων υψηλής ποιότητας και την επίτευξη καλύτερου συντονισμού με άλλες δράσεις
• Διαμόρφωση προτεραιοτήτων στις δημόσιες επενδύσεις ώστε να ωφελούνται από κεφάλαια της ΕΕ και μέσω της εισαγωγής ενός κεντρικού τραπεζικού λογαριασμού
• Επίτευξη στόχων για απαιτούμενες πληρωμές και μεγάλα σχέδια
• Εφαρμογή στο διαδίκτυο ενός ανοιχτού συστήματος επιτήρησης
• Διασφάλιση της διοικητικής ικανότητας όλων των Δ.Α. και των ενδιάμεσων φορέων των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

ü      Χρηματοπιστωτικός Τομέας- Πολιτικές

Η Κεφαλαιακή Βάση των τραπεζών το 2009 αυξήθηκε από 24 δις σε 33 δις €, ενώ όλες οι τράπεζες ικανοποιούν το όριο Κεφαλαιακής Επάρκειας του 8%. Η Μέση Κεφαλαιακή Επάρκεια αυξήθηκε το 2009 κατά 11,7%, ενώ το σύνολο των μη εξυπηρετούμενων δανείων προσέγγισε το 7,7% το 2009

• Παράταση της διάρκειας του πακέτου ενίσχυσης των 28 δις €
• Παροχή στήριξης από το ελληνικό δημόσιο και την ΤτΕ σε τραπεζικά ιδρύματα με προβλήματα ρευστότητας, αλλά παραμένουν φερέγγυα
• Ίδρυση Ανεξάρτητου Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας
• Μέτρα για την αναδιάρθρωση του χρέους των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών
• Αύξηση της συχνότητας και της ταχύτητας της υποβολής στοιχείων
• Ανάπτυξη συχνών ελέγχων ακραίων συνθηκών (stress tests)
• Αύξηση του προσωπικού που εποπτεύει τους ασφαλιστικούς οργανισμούς
• Διατήρηση στενής συνεργασίας με τις εποπτικές αρχές των κρατών προέλευσης και των κρατών υποδοχής σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για τη δαισυνοριακή εποπτεία.

1. Τρόπος Χρηματοδότησης

• Διάρκεια Χρηματοδότησης: 3 χρόνια (καταβολή 30 δις € τον 1^ο χρόνο)
• Δάνεια με μεταβλητό επιτόκιο θα βασιστούν στο 3μηνο EURIBOR
• Δάνεια με σταθερό επιτόκιο θα βασιστούν στα επιτόκια του EURIBOR SWAP για τις αντίστοιχες διάρκειες
• Χρέωση: 300 μονάδες βάσης, επιπλέον 100 μονάδες για ποσά άνω των 3 χρόνων
• Εφάπαξ αμοιβή για υπηρεσίες στις 50 μονάδες για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών

Ούτε τα spread έπεσαν, ούτε βέβαια αυξήθηκαν τα έσοδα του κράτους από τα μέτρα που τόσο διαφήμισε η κυβέρνηση. Δεν πρόλαβαν να αρχίσουν οι περικοπές στις αποδοχές μας και συζητιούνται ήδη τα επόμενα μέτρα! Ο λόγος είναι απλός: όταν οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, όταν όλα τα αγαθά ακριβαίνουν καθημερινά, όταν οι άνεργοι έχουν φτάσει τους 700.000, πως είναι δυνατόν η χώρα να βγει από την κρίση; Οι πολιτικές αυτές οδηγούν στη φτώχεια και την εξαθλίωση!

Το ΔΝΤ είναι ήδη εδώ, όπως προανήγγειλε ο πρωθυπουργός. Η κυβέρνηση του ΠαΣοΚ μας στέλνει στις ύαινες του ΔΝΤ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, και των χαρτογιακάδων επιτηρητών της Ε.Ε. Όχι γιατί «αναγκάστηκε», αλλά γιατί χρειάζεται εξωτερική βοήθεια για να συνεχίσει απρόσκοπτα την εγχώρια επίθεση στα δικαιώματα των μισθωτών, των συνταξιούχων, των νέων.

Οι όροι που επιβάλλει το ΔΝΤ στις χώρες που προσφεύγουν στη βοήθειά του είναι φρικιαστικοί: Καταργεί αμέσως δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα και το επίδομα αδείας στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Αίρει τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων και απολύει εκατοντάδες χιλιάδες. Καταργεί τα κατώτερα μεροκάματα και τις συλλογικές συμβάσεις. Απελευθερώνει τις απολύσεις και μάλιστα χωρίς αποζημίωση. Αυξάνει τους έμμεσους φόρους, κατεδαφίζει τη δημόσια εκπαίδευση τα δημόσια νοσοκομεία, την κοινωνική περίθαλψη, και σε ελάχιστο χρονικό διάστημα εμφανίζονται οι γνωστοί-άγνωστοι «κερδοσκόποι» με σκοπό να αγοράσουν κοψοχρονιά τη δημόσια περιουσία της χώρας.

Εν προκειμένω, και παρά τη σχετική φιλολογία των δελτίων, τα μέτρα αυτά δεν αφορούν κάποια παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας ή του προβληματικού δημοσίου τομέα. Εξάλλου πώς να πιστέψουμε την «ειδικότητα» αυτών των μέτρων, όταν για όλες τις χώρες που «βοηθά» το ΔΝΤ, παίρνει ακριβώς τα ίδια μέτρα (copy paste).

H κυβέρνηση του ΠαΣοΚ προλειαίνει με συνέπεια την είσοδο στην νέα αυτή πολιτική, απολύει χιλιάδες συμβασιούχους, επιτίθεται συνεχώς στη μονιμότητα, προχωρά στον Καλλικράτη θέτοντας στους εμπλεκόμενους υπαλλήλους το δίλλημα «υποχρεωτική μετάταξη ή απόλυση». Παράλληλα διαγράφονται οι οφειλές του Κράτους προς τα ασφαλιστικά μας ταμεία και αντ΄ αυτού μας εγγυώνται σύνταξη …360€ (λιγότερα και από τις μηνιαίες μας κρατήσεις). Και να μην ξεχνάμε ότι από το 1993 δεν έχει δοθεί ούτε ένα ευρώ από το Κράτος σε κανένα ταμείο του δημοσίου. Μετά αυτοί που δεν κατέβαλαν ούτε ένα ευρώ διαπιστώνουν ελλείμματα και εξισώνονται τα όρια συνταξιοδότησης ανδρών – γυναικών ως λύση.

Οι συνδικαλιστικές ηγεσίες ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ  βλέπουν κάποιο γενικό και ασαφή εχθρό στις αγορές και όχι βέβαια στο κόμμα των επιθυμιών των αγορών- μην ξεχνάμε ότι η πλειοψηφία των συνδικαλιστικών μας οργάνων είναι της ΠΑΣΚΕ. Με τέτοια μέτρα η μόνη λύση είναι η γενική απεργία στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, εάν θέλουμε να τους σταματήσουμε. Με μαζική συμμετοχή στην απεργία της 22-04, με συνελεύσεις στους χώρους δουλειάς, με καθημερινή πάλη, να διεκδικήσουμε μια άλλη πολιτική:

• Καμιά προσαρμογή, καμιά υποταγή στις επιταγές της Ε.Ε., του ΔΝΤ και των διεθνών κερδοσκόπων. Την κρίση να πληρώσουν αυτοί που τη δημιούργησαν. Η ένταξη στην Ε.Ε. δεν είναι μονόδρομος
• Απαγόρευση απολύσεων, κατάργηση ΦΠΑ στα βασικά καταναλωτικά αγαθά, μείωση της φορολογίας για τους χαμηλόμισθους και αύξηση της φορολογίας των Τραπεζών, των επιχειρήσεων, της εκκλησιαστικής περιουσίας.
• Να σταματήσει η κατασπατάληση δημοσίου χρήματος μέσω της ανάθεσης δημόσιων έργων σε εργολάβους και της συνακόλουθης υπερκοστολόγησης. Να κλείσουν τα νομικά πρόσωπα και οι ΑΕ δημοσίου και να περάσουν οι εργαζόμενοι και τα κονδύλια στο δημόσιο.
• Δημόσια δωρεάν υγεία, παιδεία, ασφάλιση, περίθαλψη, πολιτισμό. Να γυρίσουν πίσω τα κλεμμένα στα ασφαλιστικά Ταμεία. Δεν δεχόμαστε καμία αύξηση ορίων ηλικίας ή μείωση μισθών.

Την Παρασκευή 16-4-2010 ψηφίστηκε «χωρίς να ανοίξει μύτη» το φορολογικό νομοσχέδιο, στο οποίο συμπεριλήφθηκε αυτούσια η τροπολογία που προβλέπει συγκεκριμένα την αναστολή της καταβολής της ειδικής παροχής του άρθρου 36 του Ν. 3731/2008 για δύο χρόνια και αναδρομικά από 1-1-10.

Η αναδρομική ισχύς της τροπολογίας αναφέρεται ξεκάθαρα και στην από 16-4-2010 ανακοίνωση της ΠΟΣΥΠ, που εκδόθηκε την ημέρα ψήφισης του Νομοσχεδίου, όταν στην τελευταία παράγραφο αναφέρει ότι «παρά τις προσπάθειες, η τροπολογία πέρασε όπως ήταν» (σε ποιες άραγε προσπάθειες της αναφέρεται η ΠΟΣΥΠ;). Ωστόσο η ίδια ανακοίνωση αναφέρεται παρακάτω εκτενώς στις προφορικές δεσμεύσεις του Υφυπουργού Οικονομικών, ότι δηλαδή δεν θα ζητηθούν πίσω αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν από 1-1-10 και ότι θα καταβληθούν οι υπόλοιπες δόσεις του 2010 (εννοείται με τη μείωση 12% που προβλέπεται για όλα τα επιδόματα).

Πρώτη φορά ακούμε συνδικαλιστές να μένουν ικανοποιημένοι και να επαναπαύονται στις δάφνες τους ύστερα από προφορικές δεσμεύσεις που μοιράζονται αφειδώς και χωρίς καμία συνέπεια από κυβερνητικά στελέχη, την ίδια ακριβώς στιγμή που αυτές διαψεύδονται κατηγορηματικώς μέσα στη Βουλή. Θυμάστε ότι η τροπολογία «πέρασε όπως ήταν»; Δεν έχουμε αποκτήσει ακόμη μνήμη ψαριού!

Την ίδια στιγμή με ανακοίνωσή του στις 19-4-10 το Δ.Σ. του συλλόγου αναγγέλλει την – έτσι κι αλλιώς δεδομένη – συμμετοχή μας στην Πανελλαδική απεργία της ΑΔΕΔΥ στις 22.4.10 και τίποτε περισσότερο ενώ λίγες μέρες πριν στην έκτακτη συνεδρίασή του ο πρόεδρος είχε δηλώσει ότι στην περίπτωση που ψηφιστεί τελικά η τροπολογία θα συγκαλούσε άμεσα νέο Δ.Σ για να ληφθούν αποφάσεις για περαιτέρω κινητοποιήσεις και αντιδράσεις. Κάποιοι φαίνεται πως έχουν τελικά μνήμη ψαριού!

Αυτός ο σύλλογος έχει δείξει στο παρελθόν ότι έχει τη δυνατότητα να προβεί σε πιο μαχητικές μορφές πάλης, τις οποίες και προτείνουμε: έκτακτη γενική συνέλευση, αποχή από καθήκοντα, αποκλεισμό υπηρεσιών.

Μπροστά στον κυκεώνα των τραγικών αλλαγών και της κοινωνικής αποδιάρθρωσης που προελαύνουν ως συνέπεια των επαπειλούμενων μέτρων που κραδαίνει πάνω από τα κεφάλια μας το ΔΝΤ με τις ευλογίες της ΕΕ και της πλειοψηφίας του πολιτικού κόσμου στην Ελλάδα, τη στιγμή που ακόμα και στη μικροκλίμακα της Περιφέρειας δεχόμαστε ένα επί πλέον πλήγμα στο εισόδημά μας, μας παίρνει να παραμένουμε απαθείς και μοιρολάτρες και να τυρβάζουμε περί άλλων, ελαφρώς συνδικαλιζόμενοι και συνθηματολογώντας γενικόλογα αντί να κατεβαίνουμε σύσσωμοι σε κινητοποιήσεις διεκδικώντας τα αυτονόητα;

ΑΝΤΙΣΤΕΚΟΜΑΣΤΕ ΣΤΟΝ ΕΥΤΕΛΙΣΜΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

1. Εισαγωγή

Πριν αναφερθούμε στα «επιτεύγματα» του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) αξίζει να γίνει μια αναφορά για το πως δημιουργήθηκε. Τόσο το ΔΝΤ όσο και η Παγκόσμια Τράπεζα ιδρύθηκαν έπειτα από τη Σύνοδο του Bretton- Woods και της ομώνυμης συμφωνίας που υπογράφηκε το 1944 λίγο πριν τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ 45 συμμαχικών κρατών προέβλεπε τη δημιουργία:

• Του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Παγκόσμιας Τράπεζας και της GATT (συμφωνία για το παγκόσμιο εμπόριο)
• Ενός συστήματος σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών που έγινε γνωστό ως το σύστημα του Bretton Woods. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό κάθε χώρα που συμμετείχε αναλάμβανε την υποχρέωση να ασκήσει τέτοια νομισματική πολιτική που να διατηρεί την συναλλαγματική της ισοτιμία σταθερή σε μια καθορισμένη τιμή (+/- 1%), σε σχέση με τον χρυσό. Σκοπός της δημιουργίας αυτού του συστήματος ήταν η ύπαρξη ενός ομαλού και προβλέψιμου διεθνούς κλίματος συναλλαγών ανάμεσα στις συμμετέχουσες χώρες, που θα διέπονταν από συγκεκριμένους κανόνες, με περιορισμό των ελέγχων, και την επίτευξη της μετατρεψιμότητας των νομισμάτων όλων των χωρών που συμμετείχαν στο σύστημα του Bretton Woods, μέσω των σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών[1].

Στην ουσία η διαμόρφωση ενός συστήματος σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών, την περίοδο εκείνη, αντανακλούσε και τον υπό διαμόρφωση νέο συσχετισμό δύναμης μεταξύ των μελλοντικών νικητών του πολέμου, με τον προεξέχοντα ρόλο του ρυθμιστή να δίνεται στις ΗΠΑ. Το 1967 το «σύστημα Bretton Woods» αντιμετωπίζει τα πρώτα προβλήματα, με σοβαρότερη έκφραση της κρίσης να είναι η μεγάλη αύξηση του πληθωρισμού. Μερικά χρόνια αργότερα ξεσπάει η μεγάλη πετρελαϊκή κρίση αποτέλεσμα της οποίας ήταν ο υψηλός πληθωρισμός σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες που έφτασε ακόμα και μέχρι το 20-25%. Η κρίση αυτή οδήγησε στην κατάρρευση του «συστήματος Bretton Woods» και άρχισε η σταδιακή αποσύνδεση των νομισμάτων από το χρυσό. Από το 1976 μέχρι σήμερα ισχύει το σύστημα των κυμαινόμενων ισοτιμιών.

1. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (το σημερινό Συμμαχικό Ταμείο της Δήλου)

Στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο εδρεύει στην Ουάσιγκτον, συμμετέχουν 186 χώρες και η δομή του είναι τέτοια που δίνει στις οικονομικά ισχυρότερες χώρες μεγαλύτερη επιρροή, αφού συνήθως το ΔΝΤ επιβάλλει τα συμφέροντα του Λευκού Οίκου, των G20 και των πολυεθνικών σε όλο τον πλανήτη. Η συμμετοχή, και στην ουσία η επιρροή, μιας χώρας στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων εξαρτάται από το μερίδιό της στα κεφάλαια του ταμείου. Στον επόμενο πίνακα παρουσιάζονται οι χώρες με τα μεγαλύτερα μερίδια και η Ελλάδα.

Πίνακας 1- Μερίδια Ψήφου στο ΔΝΤ (2007)

Πηγή: IMF 2007

Πόροι του ΔΝΤ

Πρωτίστως την χρηματοδότηση του ταμείου, η οποία στηρίζεται στην καταβολή χρυσού και χρηματικών ποσών από όλα τα κράτη- μέλη, την αναλαμβάνουν τα ισχυρότερα κράτη τα οποία αποφασίζουν για τους όρους που θα τεθούν στη δανειζόμενη χώρα. Επίσης, το ΔΝΤ έχει έσοδα από τα δάνεια που παρέχει και στις εγγραφές των χωρών που γίνονται μέλη του, ενώ έχει στη διάθεσή του μια σχετικά μεγάλη ποσότητα χρυσού τέτοια που το καθιστούν τον τρίτο μεγαλύτερο κάτοχο χρυσού στον κόσμο. Το ΔΝΤ έχει 103,4 εκατομμύρια ουγκιές χρυσού, αξίας περίπου 83 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα τέλη Αυγούστου 2009. Η πληρωμή των εισφορών και των επιστροφών προς το ΔΝΤ από τα μέλη του αποτελούν άλλες πηγές εσόδων[2].  Έτσι το ΔΝΤ απέκτησε επιπλέον 403,3 τόνους χρυσού.

Επιπλέον, το διοικητικό συμβούλιο των Διοικητών του ΔΝΤ ενέκρινε μια νέα δέσμη μέτρων για τον τερματισμό του ΔΝΤ υπερβολική εξάρτηση από το εισόδημα -δανεισμό. Για παράδειγμα, η Γερμανική Κεντρική Τράπεζα (Bundesbank) θα χρηματοδοτήσει το ΔΝΤ με 15 δις Ευρώ, η Ευρωπαϊκή Ένωση με 75 δισ. ευρώ, ενώ η κινεζική κυβέρνηση συμφώνησε να προχωρήσει στην αγορά ομολόγων του ΔΝΤ αξίας 50 δισ. δολαρίων[3]. Οι ηγέτες του G20 δεσμεύτηκαν να διαθέσουν στο ΔΝΤ 500 δισ. δολάρια, αυξάνοντας έτσι τους πόρους του σε 750 δισ. δολάρια, ενώ συμφώνησαν να αυξήσουν κατά 250 δισ. δολάρια το όριο της διευκόλυνσης υπερανάληψης που παρέχει το ΔΝΤ σε χώρες μέλη που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Τρόπος Λειτουργίας του ΔΝΤ-Παραδείγματα επέμβασης του ΔΝΤ

Αρχικά το ΔΝΤ όταν μία χώρα-μέλος αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα, αυτόματα παρείχε τις ζητούμενες πιστώσεις. Μετά τον πόλεμο της Κορέας όμως, η μεγάλη αύξηση των ενεργειακών τιμών δημιούργησε κρίση στα ισοζύγια πληρωμών πολλών χωρών. Παράλληλα, έπαψαν να χορηγούνται «εφάπαξ» πιστώσεις, δηλαδή η συνολική χρηματοδότηση δίνονταν με δόσεις, οι οποίες εξαρτιόταν από τη λήψη των μέτρων και από τα αποτελέσματα τους στην οικονομία της εκάστοτε χώρας. Μέχρι το 1977, οι πιστωτές του ΔΝΤ ήταν τόσο οι αναπτυσσόμενες χώρες, όσο και οι βιομηχανικές (π.χ. Βρετανία). Τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο «εισάγεται» η «εξάρτηση»[4] – δηλαδή, τα κράτη δεν είχαν πλέον το δικαίωμα να ζητήσουν πιστώσεις από το ΔΝΤ, αν δεν τις συνέδεαν με την σαφή ανάληψη συγκεκριμένων δεσμεύσεων, όπως για παράδειγμα την «απελευθέρωση» των συναλλαγματικών ελέγχων και την εξουδετέρωση των εμπορικών περιορισμών.

Έως τότε η «εξάρτηση» δεν χρησιμοποιούνταν για τις αναπτυγμένες χώρες. Το γεγονός όμως αυτό άλλαξε μετά την πολλαπλή υποτίμηση της Στερλίνας, όπου για πρώτη φορά το ΔΝΤ συνέδεσε την παροχή δανείου σε μια αναπτυγμένη χώρα με την περιστολή των δημοσίων δαπανών της. Από τη στιγμή εκείνη και μετά το ΔΝΤ θεωρήθηκε σαν η τελευταία λύση για την αναζήτηση πιστώσεων, επειδή σήμαινε αυτόματα την ανάμιξη μίας χώρας (κυρίως των Η.Π.Α.) στα εσωτερικά ζητήματα κάποια άλλης (απώλεια της Εθνικής κυριαρχίας). Έκτοτε έπαψαν να αιτούνται τη βοήθεια του οι βιομηχανικές χώρες, οι οποίες δεν ήθελαν προφανώς την ανάμιξη των Η.Π.Α. στα εσωτερικά τους θέματα. Σύμφωνα δε με τον J. Stiglitz: «Ο οργανισμός αυτός είναι ο κατ’ εξοχήν μηχανισμός επιβολής της «Αμερικανικής συναίνεσης».

Το ΔΝΤ δεν έχει σκοπό να στηρίξει τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες ή αυτές που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, αλλά να διασφαλίσει τις επενδύσεις που θα πραγματοποιήσουν οι μεγάλες επιχειρήσεις και κράτη, τα χρήματα των πιστωτών που θα χορηγήσουν τα δάνεια και να αποδιαρθρώσουν τα κοινωνικά συστήματα και τις όποιες εργασιακές κατακτήσεις υπάρχουν. Οι δανειοδοτήσεις του συνήθως προϋποθέτουν δυσβάσταχτους όρους μεταξύ των οποίων είναι:

• η υποτίμηση των εθνικών νομισμάτων,
• η εκμετάλλευση των φυσικών, και άλλων, πόρων από πολυεθνικές που το συνοδεύουν[5],
• διαρθρωτικές αλλαγές όπως είναι η απελευθέρωση αγορών (κυρίως της χρηματοπιστωτικής), οι ιδιωτικοποιήσεις «κοινωφελών» δημοσίων επιχειρήσεων (κυρίως των τραπεζών, της ύδρευσης, του ηλεκτρισμού και της επικοινωνίας – προφανώς λοιπόν των εξαιρετικά κερδοφόρων μονοπωλιακών), ο περιορισμός των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, του πληθωρισμού αλλά και των κοινωνικών δαπανών (υγεία, εκπαίδευση),
• το πάγωμα των μισθών και η κατάργηση των όποιων δικαιωμάτων υπάρχουν,
• μαζικές απολύσεις ορισμένων «ομάδων» εργαζομένων.

Κάθε φορά που ένας υπουργός κάποιας χώρας πηγαίνει στην Ουάσινγκτον, για να ζητήσει «γονυπετής» την καθυστέρηση της πληρωμής κάποιας δόσης δανείου, οι «γύπες» του ΔΝΤ αποσπούν κάποια βιομηχανία από τον ιδιωτικό ή από το δημόσιο τομέα της. Η μέθοδος είναι πάντοτε η ίδια: Το ΔΝΤ απαιτεί (και επιβάλλει) την πώληση μίας εταιρείας ενός κερδοφόρου τομέα της χώρας, σε μία πολυεθνική επιχείρηση αφήνοντας τελικά στο κράτος όλες τις ζημιογόνες, γεγονός που φυσικά το οδηγεί στην υποδούλωση και εξαθλίωση των πολιτών του. Ας δούμε τώρα τα αποτελέσματα της δράσης του.

1. Τι έγινε στις χώρες που δανείστηκαν από το ΔΝΤ

Ένα πρώτο «θύμα» της κρίσης του 1972-1974 ήταν η Βρετανία, αφού οι τιμές των μετοχών στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου σημειώνουν «βουτιά» κατά 2 δισεκατομμύρια στερλίνες μετά την απόφαση των χωρών- μελών του ΟΠΕΚ να μειώσουν την παραγωγή πετρελαίου κατά 5%, να αυξήσουν την τιμή του (από τα 3 δολάρια το βαρέλι το 1973 σε 20 δολάρια το Μάρτιο του 1974) και να αποσύρουν τις μετοχές τους από τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, ως μοχλό πίεσης προς τους Αμερικανούς και τους Ολλανδούς που υποστήριζαν ανοιχτά το Ισραήλ στον πόλεμο του Γιομ- Κιπούρ. Η κυβέρνηση των Εργατικών προχώρησε στην ταπεινωτική κίνηση της προσφυγής στο ΔΝΤ, που μέχρι τότε «βοηθούσε» οικονομικά μόνο χώρες του τρίτου κόσμου, ζητώντας δάνειο 2,3 δισ. στερλινών, ενώ το ΔΝΤ απαίτησε από το Λονδίνο επώδυνες περικοπές κρατικών δαπανών και τον περιορισμό του ελέγχου των εισαγωγών[6].

Μια ακόμα κρίση λαμβάνει χώρα το 1995 που έμεινε γνωστή ως το «Φαινόμενο της τεκίλας». Στις 30 Ιανουαρίου, οι σημαντικότεροι τραπεζίτες του κόσμου βρίσκονταν στο Νταβός της Ελβετίας για το Παγκόσμιο Οικονομικό Συνέδριο. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρισκόταν η κρίση του μεξικανικού πέσο, το οποίο είχε χάσει το 40% της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα σ’ ένα μήνα εξαιτίας της διαφυγής κεφαλαίων από τη χώρα. Το Μεξικό θα έπρεπε να επιστρέψει μέσα σε λίγες μέρες το ποσό των 18 δις δολαρίων, διαφορετικά η αδυναμία εξόφλησης των χρεών θα ζημίωνε τη χώρα τους αλλά κυρίως τις ΗΠΑ. Στις 3 Φεβρουαρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον, σε συνεργασία με το ΔΝΤ παρεμβαίνει και εξασφαλίζει διεθνή χρηματοδότηση ύψους 50 δις δολαρίων για λογαριασμό του Μεξικού. Τα αποτελέσματα των όρων που τέθηκαν στο Μεξικό ήταν, ο αριθμός των Μεξικανών που ζούσαν κάτω από το όριο της φτώχειας να ξεπεράσει το 50% και ο κατώτατος μισθός να μειωθεί κατά 20%.

Η κρίση του 1997-1998 ξεκίνησε από τη Νοτιοανατολική Ασία και έπληξε και την Wall Street. Χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Μαλαισία, οι Φιλιππίνες και η Ινδονησία γνώρισαν μια ραγδαία ανάπτυξη, χάρη στις επενδύσεις ιαπωνικών και αμερικανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Οι ξένοι επενδυτές δεν ανησυχούσαν για τα κέρδη τους, καθώς τα τοπικά νομίσματα ήταν προσκολλημένα στο δολάριο. Όμως οι κυβερνήσεις των ασιατικών χωρών δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν περισσότερο τη συναλλαγματική ισοτιμία με το δολάριο λόγω του ξέφρενου ρυθμού επενδύσεων και των ελλειμμάτων στον προϋπολογισμό τους. Η απόφαση να εγκαταλειφθεί η συναλλαγματική ισοτιμία με το αμερικανικό νόμισμα προκάλεσε πτώση στα χρηματιστήρια και στις τιμές των ανθηρών μέχρι τότε οικοδομικών επιχειρήσεων.Tο ΔΝΤ παρεμβαίνει δίνοντας δάνεια 55 δισ. δολαρίων στην Κορέα, 17 δισ. στην Ταϊλάνδη και 23 δισ. στην Ινδονησία. Πρόκειται για την μεγαλύτερη «διάσωση» του ΔΝΤ και συνοδεύεται από το πρόγραμμα που έμεινε γνωστό ως SAP (structural adjustment policies). Εξαιτίας του προγράμματος SAP επιβάλλονται μέτρα λιτότητας όπως η περικοπή των κρατικών δαπανών, η αύξηση των επιτοκίων, η αναδιάρθρωση του χρηματοοικονομικού συστήματος, η ανάκληση αποφάσεων για την προστασία του εμπορίου και η ρευστοποίηση αφερέγγυων επιχειρήσεων. Η «αποτελεσματική» επίδραση του προγράμματος δεν άργησε να φανεί αφού προκλήθηκε υποτίμηση των νομισμάτων, κύμα χρεοκοπιών, δραματική απώλεια θέσεων εργασίας και αύξηση των τιμών στα είδη καθημερινής χρήσης, που συνοδεύτηκαν από κοινωνικές εκρήξεις και αναταραχές.
Η Αργεντινή ήταν την δεκαετία του ’90 χώρα πρότυπο για τους απολογητές του καπιταλισμού όσον αφορά στον περιορισμό των χρεών και των ελλειμμάτων. Παρόλα αυτά στα τέλη του 2000 και υπό την απειλή χρεοκοπίας, εξασφαλίζει δάνειο 40 δισ. δολαρίων από το ΔΝΤ[7]. Η διαχείριση της κρίσης εκ μέρους του οργανισμού θεωρείται αποτυχημένη, κυρίως γιατί επέβαλε τους ίδιους όρους λιτότητας που είχαν χρησιμοποιηθεί και κατά την ασιατική κρίση του ’97. Το 2001 η χώρα δεν αποφεύγει τη χρεοκοπία και το τραπεζικό της σύστημα καταρρέει. Ακολουθούν τρία χρόνια οικονομικής συρρίκνωσης και πολιτικής κρίσης που συνοδεύονται από τους μεγαλειώδεις αγώνες των εργαζομένων που αποτελούν ένα καλό παράδειγμα και για εμάς σήμερα.

Με αφορμή την χρηματοπιστωτική κρίση η Ισλανδία το 2008 πήρε δάνειο 2,4 δισ. δολαρίων από το ΔΝΤ. Ο οργανισμός, όμως, καθυστέρησε την εκταμίευση των δόσεων σε μια εκβιαστική κίνηση με σκοπό να πιέσει τη χώρα να αποζημιώσει τη Βρετανία και την Ολλανδία για τα χρήματα που έχασαν οι πολίτες τους στις ισλανδικές τράπεζες. Παράλληλα, επέβαλλε σκληρούς όρους, όπως την μείωση κατά 10% των δαπανών όλων των υπουργείων και αύξηση των επιτοκίων. Το δημοψήφισμα που έγινε στην Ισλανδία πριν λίγο καιρό άφησε τους Βρετανούς και τους Ολλανδούς στα κρύα του λουτρού.

Εξαιτίας της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης η Ουγγαρία το 2008 δανείστηκε 16 δις δολλάρια από το ΔΝΤ, 8 δις από την Ευρωπαική Ένωση και 1 δις από την Παγκόσμια Τράπεζα. Στην Ουγγαρία, η αύξηση των επιτοκίων, η κατάργηση του 13ου μισθού στο δημόσιο, η μείωση της 13ης σύνταξης, σταδιακή αύξηση από το 2012 της ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 62 έτη στα 65, αναπροσαρμογή των συντάξεων και περικοπή του δώρου Χριστουγέννων και η περικοπή των δαπανών των υπουργείων προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση ήταν μερικά από τα μέτρα που πήρε η Ουγγρική κυβέρνηση για να της χορηγηθεί το δάνειο. Λόγω της κρίσης και των μέτρων κατά το 2009 και σε σχέση με το 2008, οι πραγματικοί μισθοί έχουν μειωθεί κατά 2,1% με τις λιανικές πωλήσεις να κάμπτονται στην ίδια περίοδο κατά 4,7% και την συνολική κατανάλωση των νοικοκυριών να μειώνεται κατά 7% περίπου. Επίσης το 2009 όλοι οι τομείς παραγωγής της Ουγγαρίας παρουσίασαν κάμψη. Η βιομηχανική παραγωγή ήταν μειωμένη κατά 17% καθώς επίσης και η αγροτική κατά 17%.

Εξαιτίας της χρηματοπιστωτικής κρίσης το ΔΝΤ και ΕΕ αποφάσισαν να στηρίξουν από κοινού τη Λετονία που ήταν ένας από τους πρώτους «αδύναμους κρίκους» της «Νέας Ευρώπης»  με δάνειο 7,5 δισ. δολαρίων. Ενώ οι κινήσεις περικοπής δαπανών ικανοποίησαν τους Ευρωπαίους, το ΔΝΤ θεώρησε ότι η Λετονία δεν επιδεικνύει επαρκή πολιτική βούληση, με αποτέλεσμα να επιβάλει αυστηρότερους όρους. Τα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν είχαν σαν αποτέλεσμα να μειωθούν κατά 20% στους μισθούς των Λετονών δημοσίων υπαλλήλων (όταν ο υψηλότερος μισθός δεν ξεπερνά τα 300 δολάρια κατά μέσο όρο), ανάλογη περικοπή των συντάξεων αλλά και περικοπή κατά 40% των δαπανών για τα δημόσια νοσοκομεία. Επιπλέον, προκλήθηκε επιδείνωση της ύφεσης που έριξε το ΑΕΠ στο -18% (!!), ενώ η ανεργία εκτινάχθηκε στο 22,5% από 5,6% το 2007[8].

Η Σερβία το 2009, πήρε δάνειο 3 δισ. ευρώ για να ξεπεράσει την κρίση του 2008. Για να το εξασφαλίσει συμφώνησε σε σκληρούς όρους, όπως η απώλεια του 1/5 των 70.000 θέσεων εργασίας του δημοσίου τομέα και το πάγωμα των μισθών.

Οι όροι λιτότητας που επέβαλε στη Ρουμανία το ΔΝΤ για το δάνειο των 20 δισ. ευρώ, το 2009, έριξαν την κυβέρνηση της Ρουμανίας και το ΑΕΠ της κατά 7%. Η ροή της χρηματοδότησης άρχισε να αποκαθίσταται, μόνο μετά την απόφασης της νέας κυβέρνησης να εγκρίνει μέτρα όπως η σύνδεση των συντάξεων με τον πληθωρισμό, έναντι του μέσου όρου των μισθών, ενώ προχώρησε και σε 100.000 απολύσεις στον δημόσιο τομέα.
Τέλος, η Τουρκία έχει λάβει κατ’ επανάληψη δάνεια από το ΔΝΤ. Το 1999 4 δισ. δολάρια, το 2000 7,5 δισ. δολάρια, και για το 3ετές πρόγραμμα που συμφωνήθηκε το 2004 10 δισ. δολαρίων. Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η εμπλοκή του στην οικονομία της Τουρκίας έχει στεφθεί από επιτυχία, όμως, εξαιτίας των αυστηρών όρων που θέτει, αποτελεί «κόκκινο πανί» για τους Τούρκους, με αποτέλεσμα οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά του οργανισμού να αποτελούν συχνό φαινόμενο.

Πηγές:

1)      http://thesprotia-news.blogspot.com/

2)      http://www1.rizospastis.gr/

3)      http://www.wikipedia.org/

4)      www.imf.org

5)      www.worldbank.org

6)      http://www.worldbankcampaigneurope.org

7)      www.reuters.com

8)      www.kathimerini.gr

9)      www.tovima.gr

10)  http://www.stoppoverty.gr

11)  http://www.oxfam.org

[2]Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970, το 25 τοις εκατό των αρχικών εγγραφών ποσόστωσης των χωρών μελών και τις μετέπειτα αυξήσεις των ποσοστώσεων έπρεπε να καταβάλλεται σε χρυσό.

[3]Τα ομόλογα θα αποτιμώνται σε SDR, δηλαδή σε ένα σύνολο νομισμάτων των κρατών-μελών του οργανισμού. Κατά την τρέχουσα περίοδο ένα SDR αξίζει περίπου 1,56 δολάρια.

[4] Η «εξάρτηση» ήταν μία πρωτοβουλία των Η.Π.Α., η οποία στην αρχή δεν έγινε αποδεκτή από άλλα κράτη-μέλη, τα οποία είχαν την άποψη ότι οι ΔΝΤ-πιστώσεις ήταν δικαίωμα των μελών, σύμφωνα με την ιδρυτική συμφωνία του ΔΝΤ (Articles of Agreement). Εν τούτοις, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του ΔΝΤ (Η.Π.Α.) έθετε πάντοτε βέτο, όταν οι αιτήσεις των κρατών-μελών για πίστωση δεν «συνέπλεαν» με την ιδέα της «εξάρτησης». Το γεγονός αυτό οδήγησε τα μέλη του ΔΝΤ να απευθύνονται κατ’ αρχήν στις Η.Π.Α. και όχι στο ΔΝΤ, όταν ήθελαν να ζητήσουν πιστώσεις. Έτσι, η αρχή της «εξάρτησης» ίσχυσε πρακτικά, παρά τις αντιρρήσεις πολλών κρατών-μελών του ΔΝΤ.

[5] Πρόσφατα ανακοινώθηκε ο δανεισμός 16 χωρών της Αφρικής (μεταξύ των οποίων είναι το Κονγκό, η Ακτή Ελεφαντοστού, το Μάλι, το Τόνγκο κ.α.) οι οποίες έχουν σημαντικά κοιτάσματα  χρυσού και διαμαντιών με την δικαιολογία ότι τα χρήματά αυτά θα βοηθήσουν στον περιορισμό τρομοκρατικών ενεργειών. Στην ουσία ενδιαφέρονται να βάλουν χέρι στις πλουτοπαραγωγικές πηγές τους και να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη παραγωγή και εμπορία τους προς τις πλουσιότερες χώρες.

[6] Εκείνη την περίοδο, η βρετανική κυβέρνηση συζητούσε ακόμη και τη μείωση της εργάσιμης βδομάδας σε… τρεις μέρες, ενώ το BBC καλούσε τους Βρετανούς να κοιμούνται νωρίς! Σας θυμίζει κάτι?

[7]Η υπερχρέωση της χώρας ξεκίνησε στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας (1976-1983) του Χόρχε Ραφαέλ Βιντέλα, που ευθύνεται για το θάνατο 30 χιλιάδων πολιτικών του αντιπάλων – των περίφημων “desaparecidos” (εξαφανισμένων). Όπως αποδείχθηκε, οι 30 χιλιάδες εξαφανισμένοι είχαν απαχθεί και δολοφονηθεί από τα όργανα της δικτατορίας.

[8]Μάλιστα ένας Αμερικανός οικονομολόγος του αμερικάνικου Κέντρου για την Οικονομική Πολιτική, χαρακτήρισε σε άρθρο του στην εφημερίδα «Γκάρντιαν» την πολιτική της Λετονίας  «κτηνωδία σε στιλ 19ου αιώνα».

1. Εισαγωγή

Οι λόγοι που μας κράζουν οι Ευρωπαίοι (και όχι μόνο) παρουσιαστήκαν συνοπτικά στo κείμενο που αναφέρεται στα ελλείμματα της Ελλάδας και αλλού. Υπάρχουν και κάποιοι επιπλέον λόγοι που σχετίζονται με τις εσωτερικές αντιθέσεις που έχει το κεφάλαιο όπως και κάθε κοινωνική τάξη (δεν υπάρχει μόνο η ψευτοαντίθεση που καλλιεργείται μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων). Οι αντικρουόμενες απόψεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της Ε.Ε. δεν έχουν μόνο υποκριτικό χαρακτήρα. Ανησυχούν και οι ίδιοι τόσο για την μελλοντική αρχιτεκτονική του Ευρώ και της ΟΝΕ[1] όσο και για τα δικά τους χάλια. Επίσης, το κράξιμο αυτό βοηθά την κερδοφορία των τραπεζών που μας δάνεισαν ή άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που τζογάρουν σε διάφορα οικονομικά γεγονότα για να αυξήσουν την κερδοφορία τους. Εδώ θα αναφερούμε τη λειτουργία των SPREADS αλλά και ευαγών ιδρυμάτων όπως η Goldman Sachs στη δημιουργία ή την απόκρυψη των ελλειμμάτων και θα δοκιμάσουμε να εξηγήσουμε πως λειτουργούν ορισμένα χρηματιστικά προιόντα, τα οποία όπως είπαμε αυξάνουν την κερδοφορία των τραπεζών.

1. Τα χρηματιστικά παράγωγα στην Ελλάδα

Η Goldman Sachs βοήθησε την κυβέρνηση Σημίτη να κρύψει ένα μέρος του ελλείμματός της με τη βοήθεια κάποιων χρηματιστικών προιόντων (Cross-Currency-Swaps- Πράξεις Ανταλλαγής σε διαφορετικά Νομίσματα) που παρακάμπτουν νόμιμα (ότι νόμιμο και ηθικό) τους κανόνες του ελλείμματος που έχουν τεθεί όχι από την ταξική πάλη αλλά από την ΕΕ και το Μάαστριχτ. Με αυτό τον τρόπο διάφορες κυβερνήσεις μπορούν να μεταφέρουν το έλλειμμα και το ύψος του χρέους τους στο μέλλον (π.χ. Μεσογειακές χώρες αλλά και Γαλλία, ΗΠΑ). Η συμφωνία γίνεται ως εξής: Ο αντιπρόσωπος της τράπεζας (ας πούμε η Goldman Sachs) συμφωνεί με τους διαχειριστές του δημοσίου χρέους μιας χώρας να αγοράσει η τράπεζα το χρέος της. Μόλις γίνει αυτό εκδίδεται ένα ομόλογο σε δολλάρια ή γεν για μια ορισμένη χρονική περίοδο. Όταν η περίοδος αυτή λήξει, ανταλλάσεται πάλι το ομόλογο όχι όμως σε δολλάρια, γεν ή Σουηδικά φράγκα (δηλ. το νόμισμα που αρχικά πλήρωσε η τράπεζα στη χώρα για να αγοράσει το ομόλογο) αλλά σε Ευρώ. Η χώρα που αγόρασε αυτό το «έξυπνο» προιόν καλείται να το πληρώσει τώρα ή όταν λήξει η προθεσμία και ταυτόχρονα δίνει και ένα «φιλοδώρημα» στην τράπεζα (η ελληνική κυβέρνηση έδωσε 200 εκατομμύρια Ευρώ).

Τι πέτυχαν οι ελληνικές κυβερνήσεις με αυτό το κόλπο? Το 2002 το ελληνικό έλλειμμα εμφανίστηκε να είναι μόλις 1,2% του ΑΕΠ, ενώ ταυτόχρονα αυξήθηκαν τα κέρδη για την Goldman Sachs, πριν έρθει η  EUROSTAT και το αναθεωρήσει στο 3,7% (Σεπτέμβρης 2004) και μετά στο 5,2%. Τέτοιου είδους συναλλαγές επίσημα δεν καταγράφονται αναλυτικά στις διάφορες εκθέσεις της EUROSTAT που περιλαμβάνουν τα οικονομικά παράγωγα. «Οι κανόνες του Μάαστριχτ μπορούν να παρακαμφθούν αρκετά νόμιμα μέσω αυτών των συναλλαγών», λέει ένας γερμανός χρηματιστής που η δουλειά του είναι να εμπορεύεται τέτοια παράγωγα. Και κάτι ακόμα, η Goldman Sachs πούλησε το ομόλογο υψηλότερα από ότι το αγόρασε, σε ελληνική τράπεζα το 2005 (ήταν η Εθνική) με 20ετή προθεσμία εξόφλησης.

Ένα δεύτερο είδος «έξυπνων» χρηματιστικών προιόντων είναι οι Συμφωνίες Ανταλλαγής Κινδύνων Αθέτησης ή CDS (Credit Default Swaps) τα οποία χρησιμοποιούνται για ασφάλιση σε περίπτωση μη αποπληρωμής ενός χρέους. Πρόκειται για ασφαλιστικά συμβόλαια τα οποία λειτουργούν ως εξής: Μια τράπεζα αγοράζει τα ομόλογα μιας χώρας (η χώρα αυτή στην ουσία δανείστηκε) και ασφαλίζει το ποσό που έδωσε σε μια άλλη τράπεζα, η οποία, σε περίπτωση αδυναμίας από την  μεριά του κράτους να εξοφλήσει τα ομόλογα ή να πληρώσει τους τόκους, είναι υποχρεωμένη να της δώσει αυτή τα χρήματά της. Όσο πιο επισφαλής είναι η επένδυση της πρώτης τράπεζας τόσο μεγαλύτερο θα είναι το ποσό που θα εισπράξει σε ασφάλιστρα. Στη συνέχεια βγαίνουν τα διάφορα παπαγαλάκια και αρχίζουν να δημοσιεύουν εκθέσεις, στοιχεία ότι η οικονομία της χώρας που πούλησε τα ομόλογα είναι χάλια, είναι έτοιμη να χρεοκοπήσει κλπ. Με αυτόν τον τρόπο το επιτόκιο με το οποίο δανείστηκε η χώρα αυξάνεται, οπότε αυξάνεται το κέρδος της τράπεζας αφού τώρα θα κερδίσει όχι μόνο από το υψηλότερο επιτόκιο από την χώρα που δανείστηκε, αλλά συγχρόνως θα μπορεί να το πουλήσει σε άλλους σε υψηλότερη τιμή (θα εισπράξει περισσότερα ασφάλιστρα). Επίσης, η χώρα αυτή όταν βγει στην αγορά να δανειστεί (θα πουλήσει δηλαδή τα ομόλογα που θα εκδόσει) είναι υποχρεωμένη να πληρώσει παραπάνω επιτόκιο και μια προμήθεια σε αυτούς που την «κράζουν».

Όσο περισσότερο μας «μαλώνουν» τόσο αυξάνεται το περιθώριο κέρδους για τις τράπεζες αφού αυξάνεται το κόστος δανεισμού μέσω της αύξησης των SPREADS (άνοιγμα στα ελληνικά). Προκειται για το καπέλο που πρέπει να πληρώνει η Ελλάδα στις τράπεζες για να αγοράσουν τα δικά της ομόλογα, σε σχέση με τα αντίστοιχα γερμανικά, το οποίο ξεπέρασε κάποια στιγμή τις 400 μονάδες βάσης (δηλαδή αν οι Γερμανοί δανείζονται με επιτόκιο 3%, εμείς δανειζόμαστε με 7%)[2]. Ποιοι κερδίζουν όταν αυξάνεται αυτό το καπέλο? Οι τράπεζες, και μάλιστα αρκετά. Για του λόγου το αληθές, το Φεβρουάριο δανειστήκαμε περίπου 5 δις € με επιτόκιο 6,5% (άνοιγμα 3,5%), δηλαδή όσο και τα χρήματα που εξοικονόμησε η κυβέρνηση από τις περικοπές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και το πάγωμα των συντάξεων (4,7 δις €). Οι τράπεζες που δανείστηκε το ελληνικό κράτος ήταν μεταξύ άλλων η Εθνική Τράπεζα, η Κύπρου και η Alpha Bank. Οι «κερδοσκόποι», βλέπετε, δεν είναι μόνο οι κακοί ξένοι που μας βρήκαν μικρούς και μας κοροιδεύουν.

Υπάρχει ακόμα ένα παράδειγμα της κερδοσκοπίας των τραπεζών γνωστό λίγο- πολύ σε όλους μας. Ενώ η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα δανείζει τις ελληνικές εμπορικές τράπεζες με επιτόκιο 1%, αυτές δανείζουν το ελληνικό κράτος με επιτόκιο 5-6%, ενώ τους εργαζόμενους με επιτόκια που μπορεί να φτάσουν στο 15- 20% (π.χ. για πιστωτικές κάρτες).

1. Τα χρηματιστικά παράγωγα στην Ευρώπη

Τα παραδείγματα που αναφέραμε εξηγούν και το ρόλο του τραπεζικού συστήματος στα παιχνίδια που παίζουν οι διάφοροι «κερδοσκόποι». Τρεις τράπεζες ελέγχουν το 75% της αγορά των CDS (Deutsche Bank, J P Morgan, Goldman Sachs), οι οποίοι κερδίζουν το βραβείο του μεγαλύτερου νταβατζή της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής σφαίρας. Αφού πρώτα τα κράτη βοήθησαν τις τράπεζές τους να ξελασπώσουν από την κρίση στην αμερικάνικη αγορά ακινήτων δίνοντας χρήματα που αντιστοιχούν, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαικής Κεντρικής Τράπεζας, στο 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ, τώρα οι ίδιες οι τράπεζες κερδοσκοπούν εις βάρος των χωρών που τις έσωσαν.

Κάτι αντίστοιχο έχει γίνει και στην Ιταλία, μόνο που εδώ το ρόλο του δανειζόμενου κράτους τον έχουν οι Περιφέρειες της Λιγυρίας και της Απουλίας (κάτι σαν τις αρμοδιότητες που θέλει να δώσει ο φίλος μας ο ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση). Με τη βοήθεια τραπεζών όπως η Nomura ή η UBS, έχουν «επενδύσει» σε αντίστοιχα χρηματοπιστωτικά παράγωγα. Η Ιταλία τιτλοποίησε χρήματα που προορίζονταν για την κοινωνική ασφάλιση, τις πληρωμές των γιατρών αλλά και…τα έσοδα από το Ιταλικό ΛΟΤΤΟ/ΠΡΟΠΟ. Οι τράπεζες που ενδιαφέρθηκαν για την αγορά των ιταλικών παραγώγων ήταν η UBS και η  Lehman Brothers (!!). Η κυβέρνηση του Βελγίου τιτλοποίησε (ή αν θέλετε ασφάλισε) τα πιθανά έσοδα που θα συγκέντρωνε από την φορολογία (τα οποία δεν είχε μαζέψει ακόμα). Στην ουσία, οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές στοιχηματίζουν ότι οι φοροεισπρακτικοί μηχανισμοί του Βελγίου θα λειτουργήσουν και θα εισπράξουν το στοίχημα, σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει σοβαρό πρόβλημα για το Βέλγιο και για τους τζογαδόρους (ότι ήθελε να κάνει ο Χριστοδουλάκης με τα εισιτήρια της Ακρόπολης). Ούτε βέβαια κινδυνεύει με χρεοκοπία όποια χώρα δανείζεται γιατί στην παρούσα φάση:

• Βολεύει ο αποδιοπομπαίος τράγος να είναι η Ελλάδα. Αργά ή γρήγορα όμως οι λεγόμενοι «κερδοσκόποι» θα στραφούν και σε άλλες χώρες, που όμως δε σημαίνει ότι εμάς θα μας αφήσουν ήσυχους ή ότι η κυβέρνηση θα πάρει τα μέτρα πίσω.
• Ο «Νομός της Ελλάδας» θα χρεοκοπήσει μόνο αν χρεοκοπήσει και το «κράτος» στο οποίο ανήκει. Δηλαδή, μπορεί ακόμα να οδηγήσει στην κατάρρευση της αδύναμης Ευρωπαικής οικονομίας και οι μετασεισμικές δονήσεις να γίνουν αισθητές παντού (ένα ακόμα σενάριο).
• Δεν δανειζόμαστε μόνο εμείς ως χώρα, αλλά και οι υπόλοιποι. Ενδεικτικά αναφέρουμε: 1) Η Γαλλία θα δανειστεί μόνο για φέτος 450 δις Ευρώ (ποσό που είναι 9πλάσιο από το αντίστοιχο ελληνικό των 50 δις Ευρώ), 2) η Ιταλία θα δανειστεί 400 δις Ευρώ, 3) η Γερμανία θα δανειστεί 370 δις Ευρώ (7πλάσιο του ελληνικού), 4) η Βρετανία 280 δις Ευρώ, 5) 240 δις η Ισπανία, 6) το Βέλγιο και η Ολλανδία από 100 δις έκαστος[3].

1. Επίλογος

Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ που τόσο πολύ στενοχωρήθηκε για τις…αποστάσεις που αναγκάστηκε να πάρει από το επαναστατικό (προσέξτε μην πέσετε σε καμμιά χαράδρα τώρα που βγήκατε στα βουνά) προεκλογικό της πρόγραμμα και να εφαρμόσει τα πιο ακραία νεοφιλελεύθερα μέτρα που προτάθηκαν ποτέ στην μεταπολεμική Ελλάδα, θα μπορούσε να κάνει κάτι πάρα πολύ απλό. Να κηρύξει στάση πληρωμών ως προς την εξυπηρέτηση του χρέους της, δηλαδή να αρνηθεί να πληρώσει τους τόκους και να εξοικονομήσει 30 δις Ευρώ κάθε χρόνο, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να ξεκινήσει συζητήσεις για την επαναδιαπραγμάτευση του ύψους του χρέους της. Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν και τους καλούς «φίλους».

[2] Παρόλα τα μέτρα της κυβέρνησης τα Spread όχι μόνο δεν έπεσαν, για να πέσει παρέα και το κόστος που δανειζόμαστε,αλλά σήμερα είναι πάνω από τις 400 μονάδες βάσης.

[3]Το συνολικό κόστος της ισχυρής ευρωπαικής οικονομίας θα ξεπεράσει τα 2,2 τρις Ευρώ

«Συγκινούμαι ειλικρινά όταν άνθρωποι του μόχθου με πιάνουν στον δρόμο και μου λένε για την πατρίδα, και τον μισθό μου να θυσιάσω»

(Έλληνας Πρωθυπουργάρας, 1-3-2010)

1. Εισαγωγή

Ο βασικός σκοπός της εκάστοτε κυβέρνησης δεν είναι να «εξυγιάνει» τον προβληματικό δημόσιο τομέα (που έτσι κι αλλιώς έχει πρόβλημα, μόνο που είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που μας πλασάρουν[1]), αλλά να ενισχύσει την κερδοφορία των επιχειρήσεων εις βάρος των εργαζομένων (μην τυχόν και φύγουν και τι θα κάνουμε χωρίς αυτούς), να μειώσει τις ανελαστικές δαπάνες (δηλαδή τους μισθούς), να μειώσει τα λειτουργικά έξοδα (δηλαδή τους μισθούς) και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού κεφαλαίου (σωστά μαντέψατε, μειώνοντας τους μισθούς) κάνοντας ακόμα πιο άθλιες τις συνθήκες εργασίας για όλους μας. Ταυτόχρονα θέλει να ξεκαθαρίσει το τοπίο από «παρωχημένα προνόμια» (14^ος μισθός, κοινωνική ασφάλιση- συντάξεις, δωρεάν εκπαίδευση) και να δημιουργήσει ένα κράτος επιτελικό ή όπως το λένε οι θιασώτες του λιγότερου κράτους, Επιτελικό Κράτος ή «Κράτος Νυχτοφύλακα».

1. Δημοσιονομικό Έλλειμμα

Ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια τους είναι το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο παρουσιάζεται όταν τα προϋπολογισμένα έσοδα είναι λιγότερα από τα αντίστοιχα έξοδα ενός κράτους. Στην περίπτωση αυτή η χώρα έχει ελλειμματικό προϋπολογισμό και για να καλύψει τα τρέχοντα έξοδα της (και να πληρώσει και μέρος του χρέους της) βγαίνει στην εγχώρια ή διεθνή αγορά χρήματος (πρωτίστως πηγαίνει στις τράπεζες) για να δανειστεί ή πουλάει περιουσιακά του στοιχεία (Ιδιωτικοποιήσεις), ενώ ταυτόχρονα μειώνει τις δαπάνες του. Αυτά λέει σε γενικές γραμμές η οικονομική θεωρία. Όμως η οικονομική θεωρία αφήνει να εννοηθεί ότι το μέγεθος των δημοσιονομικών ελλειμμάτων μπορεί να αλλάξει ή ακόμα και να παρουσιαστεί με ποικίλους τρόπους προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι σκοποί που προαναφέραμε. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση του ελληνικού δημοσιονομικού ελλείμματος. Με μία σειρά λογιστικών αλχημειών, και προκειμένου να μπούμε στην ΟΝΕ, το έλλειμμα εμφανιζόταν μειωμένο[2], ενώ τώρα είναι υπερβολικά αυξημένο. Στην τωρινή συγκυρία πρέπει να τονιστούν και μερικοί άλλοι λόγοι, οι οποίοι μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως:

Α) Στην Ελλάδα το έλλειμμα δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της ύφεσης της οικονομικής δραστηριότητας που συνεπάγεται και μείωση κρατικών εσόδων (όταν υποχωρεί η οικονομική δραστηριότητα μειώνονται τα έσοδα από τη φορολογία, ενώ την ίδια στιγμή οι κρατικές δαπάνες είναι ανελαστικές, οπότε αυξάνονται τα ελλείμματα). Είναι ακόμη το αποτέλεσμα μιας συνειδητής πολιτικής επιλογής από τις κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ να αξιοποιηθεί η φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή από τις επιχειρήσεις, τις τράπεζες και τους λοιπούς κρατικοδίαιτους. Επιπλέον, το σύστημα των δημοσίων δαπανών είναι οργανωμένο με τέτοια μορφή, ώστε να υπάρχουν συνειδητές σπατάλες προκειμένου να εξυπηρετηθούν συγκεκριμένες μερίδες του κεφαλαίου καθώς και γεωπολιτικοί σχεδιασμοί -υποχρεώσεις της χώρας προς τρίτους. Τέτοιου είδους δαπάνες είναι οι αμυντικές δαπάνες[3] (π.χ. η «πολιτική στήριξη» της Γαλλίας στην Ελλάδα στοίχισε την αγορά 6 γαλλικών φρεγατών και 30 euro fighter  συνολικού κόστους 2,5 δις €), οι φαρμακευτικές, η υπερκοστολόγηση των μεγάλων έργων αλλά και η μείωση των φορολογικών συντελεστών για τις μεγάλες επιχειρήσεις (25% όσο ακριβώς φορολογείται και ένας μισθός των 1200- 1300 Ευρώ) και οι απευθείας αναθέσεις μεγάλων έργων. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα μοιάζει σαν μία οικονομία όπου κάθε προσπάθεια αύξησης των εσόδων ή περιστολής δαπανών από το κεντρικό κράτος προσκρούει πάνω στα συμφέροντα που αγγίζουν την ίδια την εξουσία.

Β) Στην Ελλάδα δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με μια υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας αλλά με μια κρίση του αναπτυξιακού προτύπου που στηρίχτηκε στο χαμηλό κόστος εργασίας, που όμως είναι πολύ υψηλότερο σε σχέση με άλλες χώρες των Βαλκανίων, την Τουρκία, οξύνοντας το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Παρόλο που αξιοποιήθηκαν η φτηνή μεταναστευτική εργασία (θυμηθείτε τους νεκρούς ξένους εργάτες στα εργοτάξια των Ολυμπιακών αγώνων) και οι μεγάλες εισροές από την Ε.Ε., εν τούτοις δεν δόθηκε απάντηση σχετικά με ποιους τομείς και με ποιες κατευθύνσεις θα μπορούσε να έχει αναπαραγόμενες αναπτυξιακές δυναμικές. Η εξάρτηση κρίσιμων κλάδων όπως οι κατασκευές, ο τουρισμός και ο εφοπλισμός από την οικονομική κρίση απλώς κάνει τα πράγματα χειρότερα. Υπάρχει ο κίνδυνος η Ελλάδα να βρεθεί σε μια παρατεταμένη ύφεση, με τον τρόπο που βρέθηκε παλαιότερα η Πορτογαλία ή βρίσκεται σήμερα η Ιρλανδία. Σε μια τέτοια περίπτωση η εξάρτηση από την αναπτυξιακή ώθηση που θα έδιναν οι αναδιανεμητικές δαπάνες της ΕΕ (π.χ. ΕΣΠΑ) παραμένει αναγκαστικά σημαντική, σε μια περίοδο όπου οι άλλες χώρες της ΕΕ θέλουν να δουν να μειώνεται η σχετική υποχρέωσή τους.

Γ) Οι δύο προηγούμενοι λόγοι δεν αρκούν να εξηγήσουν και το μένος των Ευρωπαίων εναντίον της χώρας, δεδομένου ότι τα υψηλά χρέη και ελλείμματα δεν είναι ελληνική πατέντα αλλά αφορούν την Ε.Ε., τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία κ.α. Η Ελλάδα αποτέλεσε τη δυσάρεστη έκπληξη τα τελευταία χρόνια μέσα στην ΕΕ, αφού παρήγαγε την πιο εντυπωσιακή και ταυτόχρονα επίφοβη και ‘μεταδοτική’ έκρηξη με το Δεκέμβρη 2008, είχε επανειλημμένα εργατικά και νεολαΐστικα κινήματα αλλά και είχε σε μικρότερο βαθμό εφαρμόσει αναδιαρθρωτικές πολιτικές σε σχέση με το εργασιακό συμβόλαιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και με τις ξεφτιλισμένες αυξήσεις της ΓΣΕΕ και των περισσότερων ομοσπονδιών, η Ελλάδα είχε σχετικά υψηλότερα ποσοστά αυξήσεων του κόστους εργασίας σε σχέση με άλλους χώρες της Ε.Ε.! Αυτό παράγει ένα διπλό φόβο: Στην ίδια την ελληνική ολιγαρχία η οποία αισθάνεται ότι τη στιγμή που οι συσσωρευμένες αντιφάσεις της (σε σχέση με τους κλάδους στους οποίους στηρίζεται, τη δυνατότητά της να αυξήσει την παραγωγικότητα και την εξάρτησή της από άμεσες ή έμμεσες μορφές επιδότησης) την κάνουν να βλέπει ένα έλλειμμα ανταγωνιστικότητας, να μην μπορεί να θεωρήσει δεδομένο ότι θα περάσει μια ριζική μείωση του κόστους εργασίας. Από την άλλη, γεννά το φόβο στις ευρωπαϊκές ολιγαρχίες ότι η Ελλάδα θα είναι η πρώτη που θα ‘σπάσει’ και δεν θα μπορέσει να μετακυλήσει το σύνολο του κόστους στις πλάτες των εργαζομένων – με τον κίνδυνο αυτό να λειτουργεί ως παράδειγμα και για τα λαϊκά κινήματα άλλων χωρών – ιδίως εάν αυτή η υπαναχώρηση γίνει υπό το βάρος κοινωνικών αγώνων. Αντίθετα, η τρομοκρατική επίκληση των ελλειμμάτων και της ανάγκης μέτρων φαντάζει ως προληπτική κίνηση απέναντι σε τέτοια ενδεχόμενα. Με αυτή την έννοια το πρόβλημα δεν είναι απλώς δημοσιονομικό, αλλά κοινωνικό και πολιτικό.

Η κατάσταση στο εξωτερικό

Ας δούμε τώρα τι γίνεται με άλλες χώρες αναφορικά με το έλλειμμα και το χρέος τους. Τα παρακάτω στοιχεία είναι ενδεικτικά αλλά μπορούν να αποτελέσουν μία «χειροπιαστή» απόδειξη ότι η Ελλάδα έχει πολύ μικρότερο πρόβλημα. Ταυτόχρονα αποδομείται το επιχείρημα των ελληνικών κυβερνήσεων ότι μας κράζουν οι εταίροι μας (που όντως γίνεται αυτό αλλά για λόγους που εξηγούμε σε άλλο κείμενο).  Έχουμε και λέμε:

• ΗΠΑ: Η «ατμομηχανή» της παγκόσμιας οικονομίας χρωστάει: 768,8 δις δολάρια στην Ιαπωνία, σχεδόν 1 τρις στην Kίνα, 300 δισ. δολάρια χρωστούν στη Bρετανία, σχεδόν 200 δισ. στα Eμιράτα του Kόλπου, άλλα 160 δισ. στη Bραζιλία (!) και στη Γερμανία 53 δισ. δολάρια – το ένα… τέταρτο από όσα έχουν δανείσει στη μικροσκοπική Iρλανδία, κράτος και ιδιώτες! Όσον αφορά στο έλλειμμα των ΗΠΑ: το 2002 ήταν 3,7%, το 2003 ήταν 4,8%, το 2008 ανέβηκε στο5,9%, το 2009 εκτινάχθηκε στο 12,5%, ενώ για το 2010 προβλέπεται να είναι 10%.
• Στην Ευρωζώνη το έλλειμμα ήταν 2,5% το 2002, το 2003 3%, το 2009 6,2% και εκτιμάται ότι θα φτάσει 6,6% για το 2010
• Ακόμα χειρότερα είναι το έλλειμμα για την Ιαπωνία: 8% το 2002, 8% το 2003, 5,8% το 2008, 10,5% το 2009 και 10,2% το 2010. Για ολόκληρη τη δεκαετία, τα ελλείμματα της Ιαπωνίας ήταν σαφώς χειρότερα από αυτά της Ελλάδας! Το ίδιο ισχύει και για το δημόσιο χρέος της. Το 2000 ήταν 135,4% του ΑΕΠ της ενώ για το 2010 εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 197,2% του ΑΕΠ, όταν το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν 112,6% το 2009 και εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 125% το 2010.
• Επίσης, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ στην Ελλάδα το συνολικό χρέος είναι κατά πολύ μικρότερο (179% και της Ευρωζώνης 175%) σε σχέση με την Ολλανδία με 234%, την Ιρλανδία με 222%, το Βέλγιο με 219%, την Ισπανία με 207%, την Πορτογαλία με 197%, την Ιταλία με 194%.
• Αν λάβουμε υπόψη το εξωτερικό χρέος (δηλαδή πόσα χρωστάει ένα κράτος, οι επιχειρήσεις και οι ιδιώτες σε ξένες τράπεζες ή διεθνείς οργανισμούς) και περιοριστούμε στις χώρες που έχουν το «μεγαλύτερο πρόβλημα» βλέπουμε ότι η Ιρλανδία χρωστάει στους ξένους το 414% του ΑΕΠ της, η Πορτογαλία το 130% του δικού της ΑΕΠ, η Ελλάδα το 89,5% του ΑΕΠ και η Ισπανία το 80%.

1. Επίλογος

Από τα μέτρα που εξήγγειλε η κυβέρνηση προκύπτει ότι την ευθύνη για τα διογκωμένα ελλείμματα και το χρέος την έχουν μόνο οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα. Όμως γίνεται φανερό ότι οι περικοπές στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων (που σύντομα θα επεκταθούν και στον Ιδιωτικό τομέα), οι εκτεταμένες αλλαγές στο ασφαλιστικό (αύξηση ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης για τις γυναίκες, μείωση των συντάξεων κλπ) και οι υπόλοιπες διαρθρωτικές αλλαγές που προωθούνται δεν πρόκειται να βοηθήσουν να «ξελασπώσει» η ελληνική οικονομία, το αντίθετο θα συμβεί. Η χώρα μπαίνει σε βαθιά και παρατεταμένη ύφεση και οι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν να πληρώνουν τους εφοπλιστές (οι οποίοι καταβάλλουν αναλογικά λιγότερους φόρους από πολλούς μισθωτούς), τις μεγάλες κατασκευαστικές εταιρίες (που τριπλασίασαν το κόστος για τα έργα των ολυμπιακών αγώνων, του ΜΕΤΡΟ κλπ κλπ), τις τράπεζες και τις φαρμακευτικές που εξαρτώνται πραγματικά από το δημόσιο χρήμα και την συνειδητή σπατάλη του. Γι’ αυτή την κατάσταση ευθύνη έχουν και οι απανταχού «γλύφτες» τους όπως υπουργοί, σύμβουλοι και στελέχη σε ανώτερα και μεσαία κλιμάκια της κρατικής διοίκησης, ακόμα και συνδικαλιστές που συνειδητά απαξιώνουν και μετά ξεπουλάνε τη δημόσια περιουσία (όπως τη ΔΕΗ και τον ΟΣΕ) για να τους καμαρώνουμε όταν οι ίδιοι (έχοντας την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου ή του εργαζόμενου) θα μας αποκαλούν τεμπέληδες και λαμόγια και θα στέλνουν εγκυκλίους για να ελέγξουν αν μετά από αργία οι υπάλληλοι είναι στη θέση τους. Ουστ κοπρόσκυλα!!

Πηγές:

1)      http://www1.rizospastis.gr/

2)      http://www.wikipedia.org/

3)      www.imf.org

4)      www.ethnos.gr

5)      www.tovima.gr

[2]Ένα από τα κριτήρια που είχαν τεθεί για την είσοδο μιας χώρας στην ζώνη του Ευρώ (ΟΝΕ) ήταν ο περιορισμός των δημοσίων ελλειμμάτων κάτω από το 3%. Τα άλλα δύο κριτήρια ήταν: το χρέος να βρίσκεται στο 60% του ΑΕΠ και ο πληθωρισμός να μην είναι πάνω από το μέσο όρο των 3 χωρών με τον χαμηλότερο πληθωρισμό (περίπου 3%).

[3]Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι αν το ελληνικό κράτος μείωνε κατά 2% τις εξοπλιστικές δαπάνες (σήμερα είναι στο 4,3% του ΑΕΠ) θα μπορούσε να μειώσει το έλλειμμα κάτω από το 10%, ενώ σε μια δεκαετία θα έριχνε και το χρέος του από τα 326 δις στα 280 δις Ευρώ. Την τελευταία δεκαετία, από τις δαπάνες για εξοπλισμούς κερδισμένοι βγαίνουν φυσικά οι Αμερικάνοι (41,3% επί του συνόλου των ελληνικών δαπανών), ενώ μετά έρχονται οι Γερμανοί (20,3%) και οι Γάλλοι (12%). Και μία σύμπτωση: τον Ιανουάριο δανειστήκαμε με 6,30% δηλαδή 6 φρεγάτες και 30 eurofighter, σημαδιακό εεε?

• Τα τελευταία 12 χρόνια το ΑΕΠ του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού αυξήθηκε κατά 60%,
• 30.000 ελληνικές οικογένειες διαθέτουν στα τμήματα private banking των τραπεζών περίπου 50 δις € ενώ άλλα 40 δις έχουν καταθέσει έλληνες πολίτες στο εξωτερικό,
• Μόνο οι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο εταιρείες είχαν κέρδη: 11,8 δις € το 2009, 10 δις το 2008 και 11,3 δις το 2007.  Η Εθνική Τράπεζα την τελευταία πενταετία είχε κέρδη 6,3 δις €. Το 2009 η ΔΕΗ πραγματοποίησε κέρδη 1,1 δις ενώ προέβλεπε ο προϋπολογισμός της 531 εκατ. €.
• Η Εθνική Τράπεζα αύξησε κατά 197,24 % τα κέρδη της, ενώ οι φόροι της μειώθηκαν κατά 15%. Η τράπεζα Πειραιώς αύξησε κατά 460,6 % τα κέρδη της, ενώ οι φόροι της μειώθηκαν κατά 284,97%, η ALPHA αύξησε τα κέρδη της σε ποσοστό 45,48%, ενώ οι φόροι της μειώθηκαν κατά 29,7%.
• Οι ελληνικές επιχειρήσεις (υπολογίζονται σε 4.000) έχουν επενδύσει σχεδόν 20 δις € στο εξωτερικό, από τα οποία τα 16 δις στα Βαλκάνια.
• Την τετραετία 2004 – 2008  χαρίστηκαν πάνω από 9 δις € σε περίπου 50.000 επιχειρήσεις (τα 5,1 δις από τη μείωση του συντελεστή φορολόγησης των κερδών και 3,5 δις από τις δυο ρυθμίσεις περαίωσης ανέλεγκτων χρήσεων), ενώ μόνο 166 επιχειρήσεις για το 2009 έχουν 12 δις € κέρδη. Αν φορολογούνταν με τον ανώτατο συντελεστή που υπάρχει (45%) το κράτος θα εισέπραττε 5,5 δις €/ έτος, όσα χρήματα θα εξοικονομήσει κόβοντας 300 εκατομμύρια Ευρώ από τους συνταξιούχους, 1,5 δις από την κατάργηση του λεγόμενου 14^ου μισθού και από την αύξηση 2% του ΦΠΑ.
• Υπάρχουν 10.000 υπεράκτιες (offshore) εταιρείες ελληνικών συμφερόντων που διακινούν γύρω στα 500 δις € και το δημόσιο χάνει ετησίως από φόρους 6 δις.
• Κάθε χρόνο οι καταναλωτές πληρώνουν και οι επιχειρήσεις εισπράττουν αλλά δεν αποδίδουν περί τα 6 με 6,5 δις € από ΦΠΑ.
• Η εισφοροδιαφυγή φτάνει τα 8 δις € ετησίως.
• Πάνω από 5.000 επιχειρήσεις οφείλουν 31 δις € στο δημόσιο.
• Οι έλληνες εφοπλιστές αγόρασαν το 2009 -χρονιά κρίσης- 164 μεταχειρισμένα πλοία διαθέτοντας 3,16 δις $. Ο ελληνικός εφοπλισμός ελέγχει σχεδόν το 20% του παγκόσμιου στόλου και το 40,9% της κοινοτικής ναυτιλίας. Αν και αποτελεί παγκόσμια δύναμη στηρίζεται σημαντικά από το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Η Εθνική Τράπεζα τους έχει δανείσει 3,5 δις €, η Πειραιώς 2 δις € κι ακολουθούν οι υπόλοιπες. Με τις δικές μας αποταμιεύσεις – καταθέσεις οι τράπεζες  χρηματοδοτούν το «θαύμα» της ελληνικής ναυτιλίας.
• Σκάνδαλα (Βατοπέδι, Siemens, Χρηματιστήριο, δομημένα ομόλογα, διαγραφή προστίμου 5,5 δις € της Ακρόπολης) αλλά και στα 28 δις που έδωσε το κράτος στις ελληνικές τράπεζες ως εγγύηση.
• Σε ολόκληρη την περίοδο 2000- 2009 τα φορολογικά έσοδα ήταν λιγότερα κατά 14,5 δις Ευρώ και αυτό γιατί το κράτος…ξέχασε να εισπράξει 3,5 δις € από την άμεση φορολογία (απόκλιση του φόρου των επιχειρήσεων και του φόρου στην περιουσία), 1,9 δις € από φόρους στην ακίνητη περιουσία (φυσικά τη μεγάλη) και 10,9 δις € από τον ανείσπρακτο ΦΠΑ.
• Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος μεταξύ 2004 και 2009 το σύνολο του ενεργητικού των τραπεζών από 275 δις € έφτασε τα 579 δις (δηλαδή κέρδη όσο το συνολικό χρέος της χώρας). Σύμφωνα δε με τα στοιχεία του Σεπτέμβρη του 2009, από αυτά τα 579 δισ., τα 400 (!) έχουν καταληστευθεί από επτά μόνο τράπεζες, τις Εθνική, Eurobank, Alpha, Πειραιώς, ΑΤΕ, Εμπορική, Marfin
• Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ 10.000 offshore εταιρίες διαχειρίζονται κάθε χρόνο 500 δις €.
• Οι καταθέσεις και οι συμφωνίες επαναγοράς (τα repos) των επιχειρήσεων στις τράπεζες από 160 δισ. € το 2004 εκτινάχτηκαν στα 277 δισ. € μέχρι το Νοέμβρη του 2009. Δηλαδή, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, ενώ αύξησαν σε μια πενταετία το χρήμα που διαθέτουν κατά 117 δισ. € (ποσοστό αύξησης 73%).
• Οι καταθέσεις προθεσμίας των επιχειρήσεων και των ιδιωτών στις τράπεζες, όπως βεβαιώνει και πάλι η Τράπεζα της Ελλάδας, από 36 δισ. € το 2004 έφτασαν στα 136 δισ. € το Νοέμβρη του 2009. Εκείνες οι καταθέσεις δηλαδή που κατά τεκμήριο αφορούν σε μορφή κατάθεσης των πλουσιότερων κοινωνικά στρωμάτων, αυξήθηκαν σε μια πενταετία κατά 100 δισ. € (ποσοστό αύξησης 278%).

Ενώ όσων αφορά τους μισθωτούς τα πράγματα είναι κομματάκι διαφορερικά αφού:

• Ο μισθός του ανειδίκευτου εργάτη μέσα στην 15ετία αυξήθηκε από 15 € στο ιλιγγιώδες ποσό των 30 €.
• Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Εργασίας και της EUROSTAT:

Ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα είναι μόλις στο 51% του Ευρωπαικού Μ.Ο., οι μέσες αποδοχές βρίσκονται στο 73%, οι συντάξεις είναι στο 55% των αντίστοιχων της Ευρώπης και η αγοραστική δύναμη του μέσου εργαζόμενου είναι μόλις στο 83% του Μ.Ο. της Ευρωπαικής Ένωσης.

1. Η φορολογία

Σε αυτό το σημείο θα παρουσιάσουμε δύο φορολογικά παραδείγματα προκειμένου να παρουσιάσουμε κάποιες χτυπητές αδικίες του φορολογικού συστήματος. Το πρώτο αναφέρεται στην αναλογία άμεσων και έμμεσων φόρων και το δεύτερο πως μπορεί κάποιος να κρύψει την πραγματική ακίνητη περιουσία του φτιάχνοντας μια εταιρία ή μία offshore.

Φορολογικό Παράδειγμα Α

Έστω ότι έχουμε δύο πρόσωπα, το Α με εισόδημα 1000 € και το πρόσωπο Β με εισόδημα 5000 €. Ας υποθέσουμε ακόμα ότι και οι δύο αγοράζουν το ίδιο προϊόν αξίας 100 €. Ο έμμεσος φόρος που τους αναλογεί (ο Φ.Π.Α.) είναι 21% δηλαδή 21 € και για τους δυο. Όμως σε σχέση με το εισόδημα τους η επιβάρυνση για τον Α είναι 2.1% του εισοδήματος του, ενώ για τον Β είναι 0.42% του εισοδήματος του.

Δηλαδή, όσο περισσότερο αυξάνονται οι έμμεσοι φόροι τόσο περισσότερο πλήττονται τα χαμηλότερα εισοδήματα και υποβοηθούν την αναπαραγωγή του κεφαλαίου και όχι τον αναδιανεμητικό χαρακτήρα που υποτίθεται ότι πρέπει να έχει ένα φορολογικό σύστημα.

Φορολογικό Παράδειγμα Β

Έστω ένας μικρομεσαίος εισοδηματίας έχει τρία διαμερίσματα στην Αθήνα, τα νοικιάζει και ζει από αυτά. Ας υποθέσουμε ακόμα ότι εισπράττει 500 € για το καθένα (δηλαδή το μήνα έχει εισόδημα 3 * 500=1500 € και το χρόνο 18.000 €). Ας υπολογίσουμε τώρα τα συνολικά του έξοδα:

1) Φόρος εισοδήματος (με τα 12000 αφορολόγητο): (18000-12000)Χ25%=1500€

2) Προκαταβολή για την επόμενη χρονιά και τον συμπληρωματικό φόρο (919,60+270)+1500=2.689,60€

3) Πλήρωσε ακόμα αναλογία κοινοχρήστων που αφορούν τον ιδιοκτήτη 200€, για τον λογιστή του πλήρωσε 600€ και για επιδιορθώσεις ζημιών 1000€

4) Έστω ότι το τρίτο σπίτι το έχει αγοράσει με δάνειο και οι τόκοι που πλήρωσε για την χρονιά ήταν 1000€, τότε θα έχει μείωση από τον φόρο του 2.689,60-200=2489,60€

Οπότε για την χρονιά που πέρασε εισέπραξε 18.000€ και πλήρωσε για διάφορα έξοδα και φόρο εισοδήματος 4.289,60 € οπότε του έμειναν 18.000-2489,60-1800=13.710,40€ ή το 76,17% του εισοδήματός του.

Αν τώρα ο ίδιος κύριος είχε φτιάξει μία εταιρεία , ας πούμε την ΠΑΠΑΚΑΛΙΑΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΕ και είχε αυτά τα τρία σπίτια με τα ίδια ακριβώς έσοδα και έξοδα θα είχαμε το εξής αποτέλεσμα:

Έσοδα εταιρείας για την χρονιά :

• Από ενοικίαση κατοικίας: 18.000€

Έξοδα εταιρείας για την χρονιά :

• Τόκοι δανείου                                     1000€
• Λογιστής                                               600€
• Κοινόχρηστα                                         200€

Μέχρι εδώ είναι τα ίδια, όμως μπορείς να κάνεις και το εξής νόμιμο για μία εταιρεία:

• Και αποσβέσεις 10% επί της αξίας των ακινήτων ( 3 ακίνητα αξίας 80.000€ το καθένα δηλαδή έχουμε)                                                                       24.000€

Σύνολο εξόδων                                                                                           25.800€

Δηλαδή (έσοδα) 18000- (έξοδα) 25.800= ζημίες 7800, που σημαίνει ότι είναι αφορολόγητος, με πραγματικό εισόδημα για ίδια κατανάλωση 16.200€ δηλαδή το 90% του εισοδήματος του.

Αυτό είναι που εννοούμε ότι το Πρόγραμμα Σταθερότητας & Ανάπτυξης δεν θα θίξει τίποτα από το νεοφιλελεύθερο μοντέλο. Δεν θα αναρωτηθούν, π.χ., πόσες απ΄ τις ιδιωτικές κατοικίες, βίλες κτλ. ενώ ανήκουν σε ιδιώτες δεν φορολογούνται, όχι διότι φοροδιαφεύγουν αλλά διότι τυπικά ανήκουν σε “τουριστικές επιχειρήσεις που δεν πραγματοποιούν κέρδη” ή σε offshore εταιρίες. Στα παραπάνω προσθέστε το 10% φόρο που πληρώνουν οι τράπεζες, το 25% που πληρώνουν οι ΑΕ, τον ελάχιστο φόρο της εκκλησίας και την σχεδόν απόλυτη φοροαπαλλαγή που έχουν οι εφοπλιστές.

1. Επίλογος

Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για το 2009 (International Monetary Fund, World Economic Outlook Database-October 2009), το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν σε δολάρια διεθνούς αγοραστικής δύναμης (Purchasing Power Parities) ήταν για την Ελλάδα 30.856 $, για την Ισπανία 29.527 $, για την Ιρλανδία 39.441 $, για τη Γερμανία 34.219 $ και για τη Γαλλία 33.744 $. Βλέπουμε λοιπόν ότι οι PIGS δεν είναι «φτωχές χώρες». Η Ελλάδα έχει επίπεδο ανάπτυξης που αντιστοιχεί στο 91,4% του επιπέδου ανάπτυξης της Γαλλίας και στο 90,2% εκείνου της Γερμανίας. Μάλιστα, η Ιρλανδία έχει ψηλότερο κατά κεφαλή ΑΕΠ και από τις δύο χώρες του «ευρωπαϊκού πυρήνα».

Κουίζ για τους αναγνώστες: Γιατί ο μέσος μισθός στην Ελλάδα είναι το 66,8% του γαλλικού και το 73,3% του αντίστοιχου γερμανικού και γιατί η κυβέρνηση εμμένει στην εξοικονόμηση πόρων, κυρίως μέσω της περαιτέρω μείωσης των μισθών;

(Απάντηση: Για λόγους εθνικής ενότητας, ασφαλώς! Όπως σε εκείνη την «παραβολή» του Μπρεχτ: Ο ψαράς λέει στο σκουλήκι: -Πάμε για ψάρεμα;)

Πηγές:

1)      www.imf.org

2)      www.worldbank.org

3)      http://www.worldbankcampaigneurope.org

4)      www.reuters.com

5)      www.kathimerini.gr

6)      www.tovima.gr

7)      http://www.stoppoverty.gr

8)      www.gsee.gr

9)      Οικονομική έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας για το 2009

Αυτό με απλά λόγια σημαίνει ότι δεν θα καταβληθούν οι δόσεις της παροχής για το 2010 και 2011 αλλά και θα κληθούμε να επιστρέψουμε αναδρομικά τα καταβληθέντα μέσα στο 2010 ποσά, πλέον των υπόλοιπων ήδη ψηφισμένων περικοπών στο μισθό μας.

Η ειδική παροχή αυτή που καταβάλλεται για την άρση των μισθολογικών ανισοτήτων μεταξύ των υπαλλήλων των Περιφερειών και ψηφίστηκε μετά από πολύχρονους αγώνες, απεργίες, παλινωδίες και κάλπικες υποσχέσεις του ΥΠΕΣ και παιχνίδια της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας της ΠΟΣΥΠ, εν τέλει άρχισε να καταβάλλεται τμηματικά το Νοέμβριο του 2009 με σκοπό να συμπληρωθεί το ποσό σε 4 δόσεις μέχρι το 2012. Τώρα, η κυβέρνηση έρχεται να πάρει πίσω ακόμα και αυτή την ελάχιστη ενίσχυση, βυθίζοντας τις γλίσχρες αποδοχές μας στα όρια της φτώχειας.

Περιττό να διευκρινίσουμε ότι η διετής αναστολή είναι πρόφαση εφ’ όσον σε δύο χρόνια από τώρα και με βάση το σχέδιο Καλλικράτης δεν θα υφίσταται η Περιφέρεια ως φορέας στη μορφή που έχει σήμερα κι επομένως η επανενεργοποίηση της διάταξης για την ειδική παροχή καθίσταται προβληματική. Με άλλα λόγια η ειδική παροχή μπορεί να θεωρείται οριστικά χαμένη.

Προφανώς η διατήρηση των μισθολογικών ανισοτήτων στις Περιφέρειες είναι η άποψη της κυβέρνησης περί δικαιοσύνης. Το ποσό που θα εξοικονομηθεί είναι αστείο καθώς το ετήσιο κόστος της παροχής ανέρχεται για όλους τους εργαζομένους των Περιφερειών πανελλαδικά γύρω στα 4.000.000 ευρώ. Ταυτόχρονα στην ίδια τροπολογία και προφανώς στα πλαίσια της ίδιας άποψης περί δικαιοσύνης, προβλέπεται η εξαίρεση από την περικοπή των επιδομάτων, του συνόλου των σωμάτων ασφαλείας και των στρατιωτικών. Φαίνεται ότι το θεάρεστο έργο της καταστολής διαδηλωτών, της παρακολούθησης πολιτών, της κατασκευής υπόπτων και ενόχων, της προσαγωγής και διαπόμπευσης αθώων και του βασανισμού μεταναστών στα αστυνομικά τμήματα, εξαιρείται από θυσίες και περικοπές, τις οποίες όλοι οι υπόλοιποι ως γνήσια κορόιδα πρέπει να υπομείνουμε αγόγγυστα.

Κάθε ώρα που περνάει μέχρι την ψήφιση του Νομοσχεδίου είναι κρίσιμη! Ζητάμε από το Δ.Σ του συλλόγου (το οποίο παρεμπιπτόντως δεν έκρινε το θέμα αρκούντως σοβαρό ώστε να το συμπεριλάβει στην ημερήσια διάταξη του Διοικητικού Συμβουλίου της 13^ης Απριλίου) και της ΠΟΣΥΠ την προκήρυξη απεργίας και κάθε άλλης αγωνιστικής κινητοποίησης που θα κριθεί απαραίτητη (αποκλεισμός υπηρεσιών, αποχή από καθήκοντα, συγκέντρωση διαμαρτυρίας κλπ) για να μπλοκάρουμε την τροπολογία.

ΑΝΤΙΣΤΕΚΟΜΑΣΤΕ ΣΤΟΝ ΕΥΤΕΛΙΣΜΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ